برچسب گاو

سما بابایی | داریوش مهرجویی را می‌توان به جرات سلطان اقتباس در سینمای ایران نامید. کارگردانی که می توان گفت بهترین و کامل‌ترین اقباس‌ها در آثار او شکل گرفته است. مهرجویی این مسیر را با ساخت فیلم «گاو» و روایت یکی از قصه‌های غلامحسین  ساعدی شروع کرد و در اواخر دهه شصت و هفتاد این مسیر را با ساخت فیلم‌های «هامون»، «سارا»، «پری»، «درخت گلابی» به بالاترین نقطه اوج خود رساند. در این گزارش مروری داریم بر تمامی آثار این کارگردان فقید که براساس رمان، داستان کوتاه و یا نمایشنامه ساخته شده‌اند.

داریوش مهرجویی در دوران فعالیتش در سینمای ایران، بارها در معرض سانسور و جلوگیری از نمایش آثار قرار گرفت اما هربار سعی کرد به جای درجا زدن و ناراحتی، راه دیگری را امتحان کند و با ساخت آثار جدید، این مسیر سخت را ادامه دهد. اگر مثل خیلی از کارگردان‌های دیگر ایستاده بود و ناامید شده بود هیچ‌وقت نمی‌توانست به چنین کارنامه پرباری برسد.. در مصاحبه‌های مختلف داریوش مهرجویی درباره سانسور، توقیف و نارضایتی او از شرایط فعلی فیلمسازی در ایران خوانده‌ایم. در این بخش مروری داریم بر گفته‌های او درباره سانسور و توقیف.

روز تلخی بود؛ روز وداعی سخت با یکی از ستون‌های قدرتمند سینمای ایران؛ سینمایی که چند روزی است برای قتل داریوش مهرجویی در بهت و حزنی عمیق فرو رفته و امروز چهارشنبه 26 مهرماه، برای بدرقه‌اش خاموش شده است. از میان تصاویر منتشر شده از چشم‌های اندوهگین و صورت‌های پر از اشک هنرمندانی که در مراسم بدرقه داریوش مهرجویی حضور داشتند، آنچه بیشتر از همه دل‌هایمان را به درد آورد، دیدن قامت خمیده و چهره سوگوار یار دیرینه و ستون دیگر سینما، مسعود کیمیایی بود. او بعد از بیشتر از پنجاه سال رفاقت، سر به تابوت دوست قدیمی گذاشت و در فقدانش یک دل سیر گریست. برای این مصیبت اما حتی یک کلمه هم نگفت و مقابل چشم‌هایی که منتظر بودند تا چند کلمه‌ای درباره مهرجویی از او بشنوند، فقط گفت: «هیچی نمی‌توانم بگویم… راجع به داریوش مهرجویی و رفتنش از این جهان حرف بزنم؟ غیر ممکنه!»

حق‌الزحمه کارگردانی و تنظیم سناریو، دکوپاژ، امتیاز کتاب و دستمزد هنرپیشگان و فیلمبردار فیلم «گاو» در سال ۱۳۴۸ معادل۱۴۵ هزارتومان بوده و هزینه ساخت دکور و پرداخت دستمزد سیاهی لشکر و پذیرایی هنرپیشگان و کارکنان فیلم و منش صحنه و عکاس در مجموع مبلغی حدود ۶۸ هزار تومان برآورد شده است.

مرجان فاطمی

فریدون جیرانی و علیرضا داوودنژاد برای سالروز قتل فجیع زنده‌یاد داریوش مهرجویی پست‌هایی منتشر کرده‌اند. جیرانی به دل‌شکستی‌های مداوم مهرجویی از توقیف و سانسور فیلم‌هایش اشاره کرده و غم او را با سال‌های آخر عمر غلامحسین ساعدی مقایسه کرده است. علیرضا داوودنژاد هم با انتشار ویدیویی گفته که مهرجویی بعد از آن شبی که مقابل دوربین نشست و با عصبانیت برای اکران فیلمش فریاد کشید دیگر مهرجویی سابق نشد. او تاسیس بنیاد جایزه مهرجویی را کوچکترین کاری دانسته که می‌توان برای این کارگردان بزرگ انجام داد.