برچسب کودکان

تاریخ نشان می‌دهد که هر انقلاب فناورانه، تصویر تازه‌ای از کودکی آفریده است. انقلاب صنعتی، کودک را از مزرعه به کارخانه و سپس به مدرسه برد؛ انقلاب دیجیتال، او را به شهروند فضای مجازی تبدیل کرد؛ و اکنون انقلاب هوش مصنوعی، زیست‌فناوری و داده‌های کلان در حال بازتعریف خودِ انسان است. کودکی که در سال ۲۰۵۰ زندگی خواهد کرد، احتمالاً نخستین نسلی خواهد بود که از نخستین سال‌های زندگی، نه تنها با انسان‌ها، بلکه با سامانه‌های هوشمند، ربات‌های اجتماعی و دستیارهای مبتنی بر هوش مصنوعی تعامل روزانه خواهد داشت. برای او، گفت‌وگو با یک سامانه هوشمند ممکن است به همان اندازه عادی باشد که برای نسل‌های پیشین، گفت‌وگو با معلم یا والدین بود.

در سال‌هایی که بحران اقتصادی، تحریم، ناامنی، جنگ، مهاجرت، تورم، فرسایش سرمایه اجتماعی و اضطراب دائمی به بخشی از زندگی روزمره تبدیل شده، کودکان بیش از هر گروه دیگری پیامد تصمیم‌هایی را تحمل می‌کنند که در شکل‌گیری آنها نقشی نداشته‌اند. کودک نه تحریم وضع کرده، نه جنگ آغاز کرده و نه سیاست اقتصادی نوشته است؛ اما بدن، ذهن، آموزش، سلامت و امید اوست که هزینه این تصمیم‌ها را می‌پردازد. اینجاست که مسئله از «سیاست» فراتر می‌رود و به «حقوق کودک» می‌رسد.

در عصر دیجیتال، کودکی دیگر فقط در خانه، مدرسه و فضای عمومی شکل نمی‌گیرد؛ بخش مهمی از آن در محیط‌هایی سپری می‌شود که کودک نمی‌بیند و اغلب نمی‌فهمد چگونه کار می‌کنند. پشت هر ویدئویی که به او پیشنهاد می‌شود، هر تبلیغی که می‌بیند، هر محتوایی که در صفحه‌اش ظاهر می‌شود و حتی بخشی از تعاملاتی که در پلتفرم‌های دیجیتال تجربه می‌کند، مجموعه‌ای از الگوریتم‌ها در حال انتخاب، رتبه‌بندی، پیش‌بینی و شخصی‌سازی است. از همین‌جا یک پرسش بنیادین در حقوق کودک شکل می‌گیرد؛