برچسب کاناپه

فرانک کلانتری

ادیسه عسکری | فیلم «دایره‌ی مینا»، ساخته‌ی داریوش مهرجویی، فیلم پرسرو صدا و پرحاشیه‌ای بود. انتخاب موضوع جسورانه و انتقاد به وضع بهداشت و سلامت و خرید و فروش خون تا بازی فروزان ستاره فیلمفارسی در یک فیلم روشنفکری باعث توجه بسیاری به این فیلم شد.  «دایره مینا» در سال ۱۳۵۳ ساخته شد. به واسطه آن چیزی که سیاه‌نمایی از وضع جامعه خوانده شد به مدت سه سال توقیف بود. فیلم در سال ۱۳۵۶ اجازه‌ی نمایش گرفت و در فروردین ۱۳۵۷ با توجه و استقبال مردم و منتقدان رو‌به‌رو شد.

از ابتدای انقلاب تا کنون مهر توقیف بر پیشانی تعداد زیادی فیلم خورده، آثاری که برای مدتی به بایگانی رفتند و آرشیو شدند اما گذر زمان و تغییر سیاست‌ها و دولت‌ها موجب شد تا رفع توقیف شوند و رنگ پرده را به خود ببینند. برخی از این فیلم‌ها مثل «حاجی واشنگتن» 16 سال در بایگانی خاک خوردند و برخی دیگر در یک بازه زمانی یک تا ده سال در محاق توقیف به سر بردند و سپس مجوز اکران گرفتند. در این بین برخی از آثار هم بودند که مجوز اکران عمومی به دست نیاوردند و مستقیم راهی شبکه نمایش خانگی شدند.«سنتوری» ساخته شادروان داریوش مهرجویی و «عصر جمعه» به کارگردانی مونا زندی حقیقی و «نسل جادویی» ساخته زنده‌یاد ایرج کریمی از جمله این آثار هستند. اما در این میان فیلم‌هایی بودند و هستند که توقیف دائمی شدند و هیچگاه نه فرصت اکران عمومی را به دست آوردند و نه حتی مجوز نمایش در شبکه خانگی را. اکثر آن‌ها بعد از نمایش در جشنواره فیلم فجر و یا حتی بدون یک اکران مستقیم به بایگانی هدایت شدند.

نسخه غیرقانونی فیلم «کاناپه» به کارگردانی کیانوش عیاری بعد از هشت سال توقیف با کیفیت بالا در یوتیوپ منتشر ش؛ اتفاقی که واکنش شدید کیانوش عیاری را به همراه داشت. عیاری در نامه‌ای از ضرر مالی شدیدی که به واسطه قاچاق این فیلم متحمل خواهد شد صحبت به میان آورده و از مردم ایران درخواست کرده که فیلم را تماشا نکنند و از انتشار آن بپرهیزند.

کیانوش عیاری کارگردان توانمندی است؛ کارگردانی خوش‌فکر و اهل ریسک که در ساخت فیلم‌ها و سریال‌هایش مدام دست به نوآوری می‌زند و  قائل به چارچوب‌ها و قوانین دست‌وپاگیر نیست. عیاری در «کاناپه» دست به ساختارشکنی زده و در تلاش برای جابه‌جا کردن خطوط قرمز، قدم موثری برداشته است. خود عیاری در مصاحبه‌ای گفته که از همان ابتدا می‌دانسته «کاناپه» با این شیوه ساخت به احتمال 99.5 درصد اکران عمومی نمی‌شود اما باز هم دست از این تجربه‌ورزی برنداشته است. با اتکا به این امر که به فقط نمایش گذاشتن مویی که از سر روییده مشکل‌ساز است و در سریال‌های تلویزیونی هم بارها از کلاه‌گیس استفاده شده، در نماهای داخلی فیلم زنان را با کلاه‌گیس نشان داده است. زن‌های این فیلم در جمع محارم‌شان با کلاه‌گیس ظاهر می‌شوند و به محض ورود نامحرم یا هنگام خروج از خانه، شال و وسری سر می‌کنند؛ درست مثل زندگی معمولی. «کاناپه» بیش از هرچیز روی جسارت عیاری بنا شده و به همین دلیل هم شاید صحبت کردن از نقاط ضعف سوژه، فیلمنامه، بازی‌ها و … چندان هم مورد بحث نباشد. با این‌حال نمی‌توان از «کاناپه» حرف زدن و از ارزیابی همه‌جانبه آن دست کشید.

 مرجان فاطمی

کیانوش عیاری در مصاحبه اخیرش اعلام کرده که زمان پخش «روزگار قریب»، حوزه علمیه مشکلات زیادی با این سریال داشته اما در عوض سازمان نظام پزشکی به دلیل دقیق و بی‌غلط بودن این سریال به او لوح تقدیر داده است. عیاری معتقد است مشکل اصلی تلویزیون با «87 متر» به مسئله نمایش فساد در جامعه برمی‌گردد و بهانه آنها برای به نمایش کشیدن گربه بهانه است