کارنامه پرمناقشه فضلالله زاهدی؛ از وزارت کشور مصدق تا تبعیدگاه ژنو
فضلالله زاهدی، نخستوزیر ایران، شخصیتی است که نام او با یکی از پرمناقشهترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران، یعنی کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و سپس قرارداد کنسرسیوم نفت، پیوند خورده است.
فضلالله زاهدی، نخستوزیر ایران، شخصیتی است که نام او با یکی از پرمناقشهترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران، یعنی کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ و سپس قرارداد کنسرسیوم نفت، پیوند خورده است.
به باور این قلم اصلا مهم نیست که زاهدی چه بود و چه شد، بل مهم آن است که زمینه تاثیر و نقش آفرینی وی در بیست و هشت مرداد را چه کسانی فراهم کردند.
زاهدی با جدیتی از جنس نظامیگری، بسیاری از ارکان حکومت را در اختیار خود گرفته بود. علاوه بر این در محافل سیاسی، وی به عنوان بازگرداننده تاج و تخت به شاه شناخته میشد. این امر بر پهلوی دوم که پس از مرداد ۳۲ تصمیم گرفته بود تا سایه سلطنت مطلقه خویش را بر کشور بگستراند و هیچ مانعی را تحمل نکند، بس گران و دشوار آمد. هم از این روی و پیش از اتمام دو سالگی صدارت زاهدی، تصمیم گرفت تا وی را به زیرکشد
در روزهای منتهی به کودتا و ایضاً تا ظهرگاه ۲۸ مرداد، فضلاللهزاهدی در مخفیگاه به سر میبرد. درباره جلسات و قرار و مدارهای وی با سران آشوب که از مناطق مختلف شهر خود را به وی میرساندند، فرزندش اردشیر زاهدی گزارشی نسبتاً دقیق به دست داده است. او تأکید میکند که پدرش بر تسخیر ایستگاه فرستنده رادیو، اداره شهربانی کل و سپس ستاد ارتش اصرار داشته و گرنه معتقد بوده است که کودتا شکست خواهد خورد
برکشیدن فضلالله زاهدی، از اساس پروژهای انگلیسی بود. شاه نیز نه به این دلیل که از بابت تجربیات تلخ از صدارت نظامیانی، چون حاجیعلی رزم آرا، نسبت به نخستوزیری او رغبتی نداشت. با این همه نزدیکی تدریجی «بصیر دیوان» به امریکاییها، انگلستان حمایت خویش را از وی قطع کرد! او در هشت ساله پایانی حیات، در تبعیدی محترمانه زیست!