برای توسعه یافتگی ابتدا باید بفهمیم توسعه نیافتگی چیست؟ / توسعه را کجا باید جست؟
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، کانال برنامه ریزی استراتژیک توسعه نوشت: این کتاب ما را به سفری میبرد از تجربه توسعهنیافتگی تا خودآگاهی، از خودآگاهی تا خواست توسعه؛ و نشان میدهد که توسعه نه تقلید است و نه نسخهای از پیشنوشته، بلکه ساختنی است که تنها در فهم، در گفتگو و در پذیرش دیگری ممکن میشود. این کتاب ترکیبی از فلسفه، شعر، تجربه و رویاست.
کتاب «درآمدی بر توسعه از منظر فلسفه میانفرهنگی» نوشته محمدجواد صافیان، تلاشی است برای اندیشیدن به پرسشهای حوزه توسعه از زاویهای متفاوت. این کتاب برخلاف بسیاری از آثار حوزه توسعه که بر شاخصها، سیاستها و الگوهای اقتصادی متمرکز هستند، میکوشد به لایههای عمیقتر و کمتر دیدهشده مسئله توسعه بپردازد؛ لایههایی که به فهم ما از انسان، جامعه، سنت، مدرنیته و آینده مربوط میشوند.
نویسنده از همان ابتدا نشان میدهد که توسعه فقط یک برنامه اجرایی یا مجموعهای از سیاستهای اقتصادی نیست، بلکه پیش از هر چیز، نوعی فهم از جهان و جایگاه انسان در آن است. به همین دلیل، کتاب با پرسشهایی آغاز میشود که شاید کمتر در ادبیات رایج توسعه مطرح شده باشند: آیا توسعه یک ضرورت تاریخی است یا صرفاً یک انتخاب؟ آیا الگوی واحد و جهانشمولی برای توسعه وجود دارد؟ توسعه چه نسبتی با سنت و ارزشهای فرهنگی دارد؟ آیا توسعه همان مدرنشدن است؟ و آیا میتوان بدون نفی گذشته، به سوی آیندهای توسعهیافته حرکت کرد؟
یکی از مهمترین ویژگیهای این کتاب، توجه به مفهوم «تجربه توسعهنیافتگی» است. نویسنده معتقد است تا زمانی که یک جامعه توسعهنیافتگی را بهعنوان یک تجربه زیسته درک نکند، ضرورت توسعه را نیز به درستی نخواهد فهمید. از این رو، او برای فهم توسعهنیافتگی تنها به آمارها و گزارشهای اقتصادی بسنده نمیکند، بلکه به سراغ شهر، ادبیات، شعر و تجربههای روزمره انسانها میرود؛ جایی که آثار توسعهنیافتگی بیش از هر نمودار و شاخصی خود را آشکار میکنند.
در بخشهای مختلف کتاب، خواننده با مباحثی همچون خودآگاهی توسعهنیافتگی، نسبت توسعه و تجدد، مفهوم آزادی، جایگاه سنت، نقد نظریههای توسعه و همچنین جریانهای پساتوسعه آشنا میشود. اما آنچه این اثر را متمایز میکند، تلاش برای طرح مسئله توسعه در افق فلسفه میانفرهنگی است؛ رویکردی که بر گفتوگو، فهم متقابل و بهرسمیتشناختن دیگری تأکید دارد.
در نگاه نویسنده، مسئله توسعه نه با حذف سنت حل میشود و نه با انکار جهان جدید. راه برونرفت از بنبستهای توسعه، نه در پیروزی یک طرف منازعه بر طرف دیگر، بلکه در تبدیلشدن توسعه به موضوعی برای گفتوگو و تفاهم میان نیروهای مختلف اجتماعی، فرهنگی و فکری است. از همین منظر، توسعه بیش از آنکه یک پروژه صرفاً اقتصادی باشد، پروژهای برای فهم مشترک، گفتوگو و ساختن آیندهای بهتر است.
این کتاب برای دانشجویان و پژوهشگران حوزه توسعه، علوم اجتماعی، فلسفه و سیاستگذاری عمومی خواندنی است؛ اما مخاطب آن تنها دانشگاهیان نیستند. هر کسی که دغدغه آینده ایران را دارد و میخواهد درباره ریشههای توسعهنیافتگی و امکانهای توسعه در جامعه ایرانی عمیقتر بیندیشد، در این کتاب با پرسشها و ایدههایی مواجه خواهد شد که او را به تأمل وامیدارند.
«درآمدی بر توسعه از منظر فلسفه میانفرهنگی» دعوتی است به بازاندیشی یکی از مهمترین مسائل زمانه ما؛ دعوتی برای عبور از پاسخهای ساده و آماده و ورود به گفتوگویی عمیق درباره اینکه توسعه چیست، چرا به آن نیاز داریم و چگونه میتوان راهی متناسب با تاریخ، فرهنگ و شرایط خود برای رسیدن به آن گشود.