برچسب روایت

یکی از نقاط جذاب و گره‌افکن و گره‌گشا در ادبیات، همواره حضور «دیگری» و روایت برای دیگری بوده است. این دیگری، نه تنها در ادبیات نوین به‌عنوان یکی از سطوح اصلی روایت به حساب می‌آید و به‌عنوان یک سبک روایی نیز مطرح شده است، بلکه در ادبیات کهن ما نیز به‌اشکال گوناگونی بیان شده است و قابل ردیابی است؛ چنان‌که حافظ می‌گوید:

ما از کنار روایت به‌راحتی و سرسری می‌گذریم. داستان زندگی‌مان را فراموش کرده‌ایم و با هر باد و موسمی همراه می‌شویم. نمی‌دانیم که انسان‌ها راوی‌اند و خواه‌ناخواه در داستانی قرار دارند. داستانی که در آن هستیم، می‌تواند راهنمایمان باشد و دستمان را بگیرد و جهانمان را تغییر دهد و البته می‌تواند زمینمان بزند. ما اغلب روایت را نمی‌بینیم. روایت ظریف است و ناملموس، اما بزرگ و مهم! روایت گاهی فردی است و داستان یک فرد بخصوص را تعریف می‌کند؛ گاهی داستان یک جامعه است و گاهی داستان کل تاریخ انسان‌ها یا حتی موجودات!

می‌توان گفت این‌گونه از روایت که آدم‌ها (و به‌خصوص شهدا) را پایین بیاورند و خاکی و زمینی کنند تا قابل‌درک و وصول برای مخاطب معمولی باشند، از حاتمی‌کیا شروع شد و با مهدویان، به‌خصوص در فیلم «ایستاده در غبار» اوج گرفت.