مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
اروپا در موقعیتی بیبازگشت قرار گرفته؛ پس از حمله اولیه به جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، اکنون به دلیل ضررهای راهبردی (سود روسیه، بحران اقتصادی، تضعیف اوکراین) و فاصله از ترامپ، در حال تغییر مسیر است. کشورهایی مثل فرانسه، ایتالیا، لهستان و اسپانیا با اقدامات عملی از جنگ کنار کشیدهاند. اروپا میتواند با بازگشت به دیپلماسی چندجانبه و باز کردن تنگه هرمز از طریق مذاکره با ایران، به صلح پایدار، توافق هستهای جدید و آزادی منابع ایران کمک کند.
آتشبس ۱۴ روزه در جنگ ایران شکننده است. ترامپ با نادیده گرفتن کارشناسان و گوش دادن به وعدههای خوشبینانه نتانیاهو (کشته شدن رهبر ایران، قیام مردمی و تغییر نظام) جنگی را آغاز کرد که به شکست انجامید. ایران نه تنها از بین نرفت، بلکه کنترل تنگه هرمز را به دست گرفت، جسورتر شد و اقتصاد جهانی را شکننده کرد. ترامپ با حذف دیپلماتهای حرفهای و محاصره خود با آدمهای مطیع، فاجعه را رقم زد.
منتقدان، جنگ ششهفتهای ترامپ علیه ایران را نسنجیده و فاقد مجوز کنگره و ائتلاف بینالمللی میدانند. او از تهدید «نابودی تمدن ایران» به آتشبسی شتابزده رسید که چهار مانع بر منافع آمریکا تحمیل کرد: تسلط راهبردی ایران بر تنگه هرمز، تحلیل رفتن یکچهارم ذخیره تاماهاوک در برابر پهپادهای ارزان، فرسایش اعتماد متحدانی مثل ژاپن و عربستان، و تضعیف اعتبار اخلاقی آمریکا با ادبیات خشن. این وضعیت به نفع چین و روسیه تمام شده و کنگره را ناگزیر به مداخله فعال کرده است.
مذاکرات ایران و آمریکا در اسلامآباد بدون توافق پایان یافت. جی.دی. ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، گفت ایران «شرایط واشنگتن را نپذیرفته» و نیاز به تضمینهای قوی درباره عدم دستیابی به سلاح هستهای دارد. در مقابل، محمدباقر قالیباف تأکید کرد ایران ابتکاراتی ارائه داده، اما آمریکا نتوانسته اعتماد تهران را جلب کند. اختلاف اصلی بر سر برنامه هستهای و وضعیت تنگه هرمز بود. تحلیلگران میگویند مسیر دیپلماسی کاملاً بسته نشده، اما آتشبس شکننده است.
این مقاله تحلیلی نشان میدهد جنگ خلیج فارس میان ایران، آمریکا و اسرائیل فراتر از یک درگیری منطقهای، به نقطه عطفی در بازآرایی نظم جهانی تبدیل شده است. بحران با تسلیحاتی شدن اقتصاد جهانی، رقابت قدرتهای بزرگ، و تبدیل تنگه هرمز به اهرم ژئوپلیتیکی است. همزمان جنگ هوش مصنوعی، فرسایش ناتو، تضعیف نظم مبتنی بر قواعد و تغییر در بازدارندگی هستهای را برجسته میکند.
گفتوگوهای ایران و آمریکا بدون پیشرفت مشخص پایان یافته و شکاف مواضع همچنان عمیق است. محور اصلی اختلاف، تنگه هرمز و نقش آن در معادلات فشار و بازدارندگی است؛ جایی که ایران با توان اختلال در کشتیرانی، اهرم تازهای کسب کرده و آمریکا در پی مهار آن با محاصره متقابل است. هر دو به دنبال خروج از بحراناند، اما توافق همچنان دشوار باقی مانده است.
پس از جنگ ۱۲روزه، درگیری ایران و آمریکا برخلاف برآورد واشنگتن به جنگی فرسایشی ۴۰روزه تبدیل شد. خطاهای راهبردی آمریکا شامل تعمیم نادرست تجربه قبلی، نادیدهگرفتن تغییر راهبرد ایران، دستکمگرفتن توان نظامی و انسجام داخلی و بیتوجهی به هماهنگی «محور مقاومت» بود. همزمان فشارهای داخلی، بحران انرژی و شکاف در ساختار تصمیمگیری نظامی، هزینهها را افزایش داد. در نهایت، این مجموعه عوامل آمریکا را به پذیرش مذاکره واداشت و یک بنبست راهبردی را رقم زد.
پاکستان در مسیر بازتعریف تصویر بینالمللی خود از کشوری بیثبات به میانجیگر منطقهای است. میزبانی مذاکرات آمریکا و ایران، گرچه به آن اعتبار میدهد، هنوز به معنای نفوذ کامل در نتایج نیست. نقش اسلامآباد مبتنی بر انعطاف تاکتیکی، تجربه تاریخی و کانالهای دیپلماتیک گسترده است، نه بیطرفی مطلق نروژ. نقاط قوت آن با محدودیتهایی مانند ثبات سیاسی شکننده و ظرفیت نهادی محدود تعدیل میشود. آینده پاکستان به توانایی ایجاد تعادل میان روابط جهانی و توسعه ظرفیت دیپلماسی پایدار بستگی دارد.