برچسب دموکراسی

خاورمیانه در عصر جی-صفر؛ آیا همگرایی منطقه‌ای بدون دموکراسی ممکن است؟

بسیاری از جامعه‌شناسان سیاسی بر این باورند که فقدان دموکراسی، شرط گم‌شده همگرایی در خاورمیانه است. به‌گونه‌ای که معلوم نیست صرفاً شکل‌گیری یک سازمان منطقه‌ای واحد بتواند بحران‌ها را حل کند، مگر اینکه بر سازوکارهای دموکراتیک و رهبری پاسخ‌گو استوار باشد.

چگونه هوش مصنوعی فضای حقیقت مشترک را متلاشی می‌کند؟ / دموکراسی در محاصره الگوریتم ها / ضرورت احیای مرجعیت روشنفکری مستقل

گروه اندیشه: سمپوزیوم بین‌المللی «هوش مصنوعی، اخلاق و دموکراسی» که به همت رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در وین برگزار شد، به تالار گفت‌وگویی استراتژیک میان اندیشمندان برجسته ایرانی و غربی برای واکاوی یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های معرفتی و سیاسی عصر حاضر بدل شد. متن این گزارش که در اختیار خبرگزاری خبرآنلاین قرار گرفته، تاکید می کند که در این رویداد علمی، فیلسوفان و پژوهشگرانی چون مارک کوکلبرگ، دیوید گانکل، امیر حر، روح‌الله اسلامی و رضا غلامی به تبیین این واقعیت پرداختند که فناوری هوش مصنوعی هرگز خنثی نیست، بلکه فعالانه در حال دگرگونی بنیادهای شناخت، زبان و حاکمیت‌های دموکراتیک است.

پرده رسوایی دموکراسی پوشالی آمریکا بر زمین افتاد

هجوم طرفداران ترامپ به ساختمان کنگره آمریکا و بالا رفتن از دیوار‌های کنگره، آن هم در روزی که قرار بود نتیجه انتخابات ریاست جمهوری این کشور بررسی شود، نشان داد که دموکراسی ادعایی غرب، دروغی بیش نیست و هیچ منطقی در پذیرش نتیجه‌ای مخالف نظرشان را ندارند.

۱۲ کتاب پیشنهادی فایننشال تایمز برای مطالعه در تابستان / خداحافظی با دموکراسی سازی در چین

 گروه اندیشه: فایننشال تایمز برای مطالعات تابستانی مخاطبانش، ۱۲ کتاب را معرفی کرده است. این مطلب که در کانال محمدرضا دادگستر ترجمه و منتشر شده به معرفی گزیده‌ای از برترین کتاب‌های اقتصادی منتشرشده در نیمه اول سال ۲۰۲۶ می‌پردازد که توسط مارتین ولف، تحلیل‌گر ارشد فایننشال تایمز، به‌عنوان پیشنهادات مطالعه تابستانی گردآوری شده‌اند. این آثار ارزشمند که در دو قسمت ارائه شده‌اند، به چالش‌برانگیزترین پرسش‌های دنیای امروز در حوزه‌های تاریخ اقتصادی، نوآوری، نابرابری و آینده نظام پولی پاسخ می‌دهند. در این فهرست، نویسندگانی چون کاپوسلا و ماتزوکاتو خواستار بازتعریف رادیکال آزادی و حکمرانی بر پایه «خیر عمومی» هستند، در حالی که آیکنگرین و پراساد به ترتیب تضعیف برتری بلامنازع دلار و شکل‌گیری «چرخه شوم» در نظم جهانی را واکاوی می‌کنند. همچنین، گوداسپید باورهای رایج درباره ماهیت اصلاح‌کننده رکودها را به چالش می‌کشد و پل جانسون پیوند عمیق نابرابری فرصت‌ها با پیامدهای بازار را تشریح می‌کند. در بعد تاریخی و سیاسی، کتاب‌هایی مانند اثر مشترک گریف، موکیر و تابلینی به چرایی پیش افتادن نهادهای اروپایی از چین پرداخته و مینشین پی، توهم آزادی‌خواهی از طریق اصلاحات سرمایه‌داری در چین را نقش بر آب می‌کند. این مجموعه با بررسی آینده نگران‌کننده بانک‌های مرکزی در مهار تورم، آخرین میراث مکتوب رابرت اسکیدلسکی درباره کینز و طرح جسورانه زوکمن برای مالیات بر ابرثروتمندان، نقشه راهی جامع برای درک تحولات پیچیده تمدنی و اقتصادی پیش‌رو ترسیم می‌کند. این مطلب را در ادامه می خوانید:

با توافق متفاوت می شویم؛ عبور از پیله ایدئولوژی به پارادایم تمدنی / اعتبار ایران امروز با پیش از جنگ قابل مقایسه نیست / توافق با ما چه خواهدکرد؟

 گروه اندیشه: رضا دستجردی سرویس دین‌واندیشه ایبنا گفت و گویی انجام داده با دکتر فیاض زاهد در باره کتاب «تاریخ یک همسایگی: روابط ایران و عراق در گذر زمان». کتاب که در اصل، رساله دکتری روشنک ماسوری است، بر پایه گستره‌ای از منابع دست‌ اول استوار شده است و بی‌آن‌که در دام نظریه‌پردازی‌های شتاب‌زده یا داوری‌های ایدئولوژیک گرفتار آید، تاریخ را نه ابزاری برای پاسخ‌های فوری، که بستری برای فهم عمیق‌تر از تصمیم‌ها و کشمکش‌های معاصر می‌نهد. زاهد معتقد است ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی و تمدنی منحصربه‌فردش، همواره در طول تاریخ (از باستان و صفویه تا پهلوی و جمهوری اسلامی) تمایل به بسط قدرت و اعمال هژمونی منطقه‌ای داشته و هر حکومت دیگری نیز بر سر کار بیاید، همین الگو را تکرار خواهد کرد.او با نقد نگاه صرفاً امنیتی به دیپلماسی همسایگی و غفلت از شناخت عمیق فرهنگی و زبانی کشورهای پیرامونی، سیاست‌های ایران در قبال عراق، لبنان و سوریه را ارزیابی می‌کند. زاهد با اشاره به تحولات پس از جنگ‌های اخیر و فرآیند تعیین جانشینی و تثبیت رهبری سوم، استدلال می‌کند که جمهوری اسلامی به دلیل جبر تاریخ و فرسایش ظرفیت‌های ایدئولوژیک سنتی، ناگزیر به ورود به یک پارادایم جدیدِ حکمرانی است. این الگوی نوین بر سه رکن اقتدار سیاسی، تقویت هویت ملی و زبان فارسی، و بازبینی راهبردهای امنیتی استوار خواهد بود؛ رویکردی که در آن نگرش ایرانی-تمدنی بر پوسته‌های ایدئولوژیک گذشته غلبه خواهد کرد. این گفت و گو را در ادامه می خوانید:

درس های نگران کننده شکست جمهوری ها، برای دموکراسی ها / “سقوط جمهوری‌ها” منتشر شد

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، کانال محمدرضا دادگستر در ادامه آورده است: توماس مدن، تاریخ‌دان برجسته، در این کتاب به بررسی افراد، رویدادها و عواملی می‌پردازد که به فروپاشی برخی از ماندگارترین جمهوری‌های جهان انجامید؛ از کارتاژ و روم گرفته تا ونیز و فراتر از آن.

هبوط از آسمان ایدئولوژی به واقعیت زمین ؛ روایت زلزله‌ای که سقف‌هایمان را ربود / خلق جدید سیاست از دل دوستی، و تحقق سیاست غیرحاکمانه

گروه اندیشه: دکتر جواد حیدری عضوهیات علمی دانشگاه، در مقاله ای که در سایت مشق نو منتشر کرده، به آخرین کتاب دکتر محمدجواد غلامرضا کاشی به نام «سیاستی دیگر: خلق جهان مشترک ایرانی» پرداخته است. حیدری در مقاله اش تلاش می کند که خوانشی رادیکال و تبارشناسانه از اثر جدید دکتر کاشی ارائه دهد، کتابی که سیاست را از اسارت واژگان سنتیِ قدرت، حاکمیت و ایدئولوژی رها کرده و آن را به عنوان پاسخی به یک اضطراب وجودی کهن بازتعریف می‌کند: اضطراب بی‌خانمانی انسان در جهانی بدون سقف. حیدری با خلق استعاره‌ی تکان‌دهنده‌ی «مردمانی پس از زلزله»، وضعیت امروز جامعه را تصویر می‌کند؛ دورانی که در آن سایه‌ی سنگین ایدئولوژی‌های پرشکوه قرن بیستمی فروریخته و انسان‌ها را در فضای باز و بی‌تکیه‌گاه رها کرده است. حیدری با نقد هوشمندانه‌ی دو واکنش سنتی—یعنی نوستالژی بازگشت به «خانه‌ی پدری» بیان می‌کند که این خانه‌ها دیگر وجود خارجی ندارند. حیدری تاکید می کند که کاشی با چرخشی ساختارشکنانه، جهت نگاه ما را از گذشته به آینده برمی‌گرداند: خانه دیگر موضوعی مربوط به دیروز نیست، بلکه پروژه‌ای متعلق به فرداست؛ امری که باید از نو «ساخته و تاسیس» شود، نه آنکه به آن «بازگشت». از نظر حیدری کتاب با میانجی‌گری هانا آرنت و احیای مفهوم یونانیِ «دوکسا» (منظر شخص اول)، نشان می‌دهد که حقیقت تنها از تلاقی و گفت‌وگوی منظرهای متکث انسانی متولد می‌شود و ادعای ایدئولوژی‌ها برای دیدن جهان از «منظر ناکجا»، یک فاجعه‌ی سیاسی است. نویسنده با عبور از ترس هابزی (خوف از مرگ فیزیکی) و ارتقای آن به اضطراب هایدگری (ترس از بی‌معنایی)، راه نجات را نه در اقتدار سرکوبگرِ یک «لویاتانِ رو به زوال»، بلکه در بازکشف «جهان‌های مشترک اولیه» یعنی عشق، دوستی و مسئولیت اخلاقی می‌داند. بیماری جامعه‌ی ما وارونگی این نظم است؛ جایی که امور ثانویه (دین و سیاستِ رسمی) امور اولیه را بلعیده‌اند. در نهایت، کتاب با صورت‌بندی «سیاستِ غیرحاکمانه» و پناه بردن به «خِرَدِ موقعیتی»، مخاطب را از توهم معجزه‌های یک‌شبه یا سقوط در سیاه‌چاله‌ی یأس بازمی‌دارد و دعوت می‌کند تا خانه‌ی مشترک را، صبورانه و از پایین، با همین خشت‌های پراکنده‌ی به‌جامانده از آوار بنا کند. این مقاله را در ادامه می خوانید: