برچسب درآمدهای نفتی

عضو کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس تاکید کرد: باید درِ چاه‌های نفت خود را ببندیم و فقط روزانه 500 تا 600 هزار بشکه نفت به دنیا صادر کنیم. با این کار خدمت بزرگی به اقتصاد کشور انجام می‌شود و می‌فهمیم که دیگر نباید تنبلی کنیم و همین مسئله اقتصاد ما را متحول می‌کند.

دولت امسال بدون اتلاف وقت بودجه ۹۹ را به مجلس آورد؛ بودجه‌ای که به واسطه تحریم‌ها، رنگ و بوی کاهش درآمد‌های نفتی داشت. سهم ناچیز در افزایش حقوق مستمری‌بگیران، افزایش مالیات، کسری بودجه و… از تبعات بودجه امسال است که کارشناسان و نمایندگان به آن اذعان دارند.

در تمام این سال‌ها حضور پررنگ درآمد‌های نفتی همانقدر که سطح توقعاتِ به‌جای اقتصادی و اجتماعی مردم را از دولت‌ها افزایش داده است باعث نگرانی شماری از اقتصاددان‌ها نیز شده است؛ در این میان، اما دولت‌ها رفتار و گفتار دوگانه‌ای نسبت به ماجرا داشته‌اند و هرقدر که به صورت تئوریک از ضرورت تقویت سایر منابع درآمدی سخن گفته‌اند در عمل بیشتر و بیشتر وابسته نفت شده‌اند.

«مانند خاکشیر به هر مزاجی می‌سازند و در مقابل هر بادی تسلیم می‌شوند. پنهان کار و دورو و تنبل» نیم قرن پیش محمد علی جمال‌زاده «خلقیات ما ایرانیان» را اینگونه نوشت. مقصود فراستخواه در سال ۱۳۹۴ بر توصیفات او صحه گذاشت و چرایی تن آسایی و ناشکیبایی و محافظه کاری را در کتاب «ما ایرانیان» تحلیل کرد. ناگفته پیداست که «ما»‌ی جمال‌زاده و «ما»‌ی فراستخواه با دهه‌ها فاصله زمانی در توصیف خلق و خوی ناپسند جامعه ایرانی قرابت‌های محتوایی بسیار دارند.

به دلیل هراس بازار‌های جهانی از شیوع ویروس کرونا، شاهد افت قیمت معاملاتی نفت هستیم؛ پیش‌بینی می‌شود اگر ایران بتواند درآمد حاصل از فروش نفت را دریافت کند، این درآمد‌ها به دلیل قیمت فروش نفت با کاهش بیش از ۷۰ درصدی همراه شود.

به‌روزرسانی تصویر اقتصاد ایران در پایان پاییز، حاوی سکانس‌های سیاه و سفید است. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، رشد اقتصادی بدون نفت پس از ۵ فصل در پاییز امسال مثبت شد و تولید ناخالص غیرنفتی معادل ۹/ ۰ درصد افزایش یافت. نکته دوم اینکه در پایان ۹ ماه ابتدایی سال جاری، رشد اقتصاد غیرنفتی صفر ماند. از این رو می‌توان گفت که کوچک‌تر شدن اقتصاد غیرنفتی متوقف شد. هرچند کماکان رشد اقتصادی با نفت منفی و معادل ۷/ ۱- درصد است.

بیشترین میزان وابستگی بودجه به نفت در سال‌های اخیر، مربوط به سال ۱۳۹۲ بوده که در این سال، میزان وابستگی ۴۸.۵ درصد اعلام شده است. کمترین میزان وابستگی هم مربوط به سال ۱۳۹۵ بوده که در این سال، میزان وابستگی ۲۵.۵ درصد اعلام شده است. در سال گذشته مرکز پژوهش‌ها اعلام کرد که میزان وابستگی بودجه ۹۸ به نفت ۳۵ درصد خواهد بود.

رئیس کمیسیون انرژی و محیط زیست اتاق تهران درباره اجرای برنامه اقتصاد بدون نفت گفت: تا زمانی که ساختار اقتصاد ایران با همین روش حرکت کند، نمی‌توانند رویای قطع وابستگی اقتصاد به نفت را تحقق بخشند.