برچسب حاجی واشنگتن

علی حاتمی آنقدر بزرگ است که در هیچ واژه‌ و جمله‌ای نمی‌گنجد. هنرمندی مولف و صاحب سبک که با آثارش، به فرهنگ و هنر ایران هویت بخشید و با دیالوگ‌های دلنشین و قاب‌های خاطره انگیزش، بخش اعظم تاریخ سینمای ایران…

وقتی نام زنده‌یاد علی حاتمی به میان می‌آید، ناخودآگاه تصویر شخصیت‌های درخشان و دیالوگ‌های ماندگار آثارش در ذهنمان تکرار می‌شود. یکی از مهمترین ویژگی‌های علی حاتمی به توانایی‌اش در خلق این دیالوگ‌ها برمی‌گردد. به همین دلیل هم هست که عنوان شاعر سینمای ایران را برای او در نظر گرفته‌اند.

شاید در وهله اول اینطور به نظر برسد که در سینمای علی حاتمی، جز فیلم «مادر» که با تاکید روی یک زن ساخته شده، در سایر موارد زنان نقش چندان پررنگی ندارند. به همین دلیل هم سخت می‌شود از نقش زنان در سینمای حاتمی صحبت به میان می‌آورد. این درحالی است که با نگاهی دقیق‌تر به برخی آثار مهم حاتمی می‌شود دریافت که اتفاقا زنان با وجود غیبت یا کمرنگ بودن، بسیار تاثیرگذارند.

داغ‌ و حسرت برخورد با آثاری که مهر توقیف بر پیشانی آن‌ها خورده، آنقدر در حافظه تاریخی همه سینما دوستان انعکاس داشته که هر گاه صحبت از کلیدواژه «توقیف» می‌شود، ناخودگاه،  اسامی برخی توقیفی‌ها پررنگ‌تر از دیگر فیلم‌های قربانی این فرآیند، در ذهن ردیف می‌شوند.

«حاجی واشنگتن» یکی از بحث‌برانگیزترین و پرچالش‌ترین فیلم‌های زنده‌یاد علی حاتمی بود؛ فیلمی که به خاطر مشکلات مالی، خیلی دیر به سرانجام رسید. از تمام مشکلاتی علی حاتمی برای ساخت این فیلم داشت؛ دست‌نوشته‌ای برجا مانده است که حال و روز او و تیمش را در روز پایانی ضبط به تصویر می‌کشد.  این سند مکتوب، به قلم این کارگردان یادگاری از روز آخر فیلمبرداری «حاجی واشنگتن» در 18 آبان 1360 است که به بهانه سال‌روز تولد او منتشر شده است.

در این گزارش نگاهی خواهیم داشت به مرور دوره یکم تا پنجم جشنواره بین‌المللی فیلم فجر. این دوره از سال‌های ۱۳۶۱ تا ۱۳۶۵ را شامل می‌شود.