برچسب باشو غریبه کوچک

در تازه ترین نظرسنجی ده ساله مجله فیلم که به انتخاب بهترین فیلم های ایرانی و خارجی توسط ۱۴۰ منتقد اختصاص دارد، فیلم سینمایی «گوزن‌ها» به کارگردانی مسعود کیمیایی به عنوان بهترین فیلم تاریخ سینمای ایران انتخاب شد.این فیلم در…

فرنوش ارس‌خانی: سینمای ایران، در دهه ۵۰، با ظهور بهرام بیضایی، وارد فاز جدیدی شد. بیضایی با ساخت فیلم‌هایی همچون «رگبار»، «غریبه و مه» و «چریکه‌ی تارا» فراتر از جریان فیلمسازی آن دوران عمل کرد.‌ سینماگری جسور و برخاسته از تئاتر و ادبیات، که دغدغه‌ی مهم او در طول سالیان فعالیتش‌، محافظت از فرهنگ و تمدن ایرانی و زبان پارسی بود. بیضایی با متن‌های سنگین ادبی و کارگردانی و میزانسن فوق‌العاده، در هریک از آثارش خالق جهان جدیدی بود. او طی سال‌های متمادی فعالیتش، با تبیین فلسفی، در صدد جست‌وجوی حقیقت گمشده و حقوق پایمال شده و جایگاه انکارناپذیر زن در فرهنگ و تمدن ایرانی برآمد. اما آنچه مسیر این سینماگر را از دهه ۶۰ به بعد سخت‌تر کرد، توقیف و ممانعت با اکران و ساخت فیلم‌هایش بود. فیلم‌هایی که به جای تقدیر در زمانه خود، مهجور واقع شدند و او به دلیل تجربه یاس آور سانسور، از فعالیت کارگردانی در سینما و تئاتر ایران فاصله گرفت. بهرام بیضایی فیلمساز و نمایشنامه نویس تاریخ ساز و ارزشمند، سالهاست در ایران نیست، اما تاثیر او بر پیشرفت سینما و تئاتر ایران، انکار ناپذیر است.

زن در سینمای بهرام بیضایی جایگاهی ویژه دارد. بیضایی از اولین فیلمش «رگبار» تا آخرین آن «وقتی همه خوابیم» برای زن شأنی متمایز در نظر گرفته است. این توجه را در نمایش و نمایشنامه‌های بیضایی هم شاهدیم.

امروز میلادی مردی نیست که نویسنده است، کارگردان است، نمایش‌نامه‌نویس است، پژوهش‌گر و مدرس است؛ امروز میلادِ مَردی است که به تمام این عناوین شکوهی بی‌نظیر بخشیده است و بازتعریفی جدید از آنان ارائه کرده؛ «بهرام بیضایی» خودِ زبان فارسی است، خودِ تئاتر است، خودِ سینماست و در یک کلام خودِ فرهنگِ این سرزمین است. شخصیتی شریف که می‌توان برابرِ هنر و خِردش سرتعظیم فرود آورد؛ فریم به فریم فیلم‌های او، صحنه به صحنه‌ی تئاترهایش و کلمه به کلمه‌ی نوشته‌هایش، بهره‌‌مند از چونان دانایی‌ است که کم‌تر بشری در امروزِ ایران (اغراق نیست اگر بگوییم جهان) از آن بهره‌‌مند است. او بیضایی است و این فراتر از هر نام و عنوان و لقبی است؛ اما «یادمان باشد که او برای عالی مقامی‌اش در هنر، راه عجیب سختی را سپری کرده است که گاه توصیفش شبیه آنی است که در مرگ یزدگرد می‌بینیم؛ دهشت بر دهشت. تن ندادن به ابتذال در زمانی که تنها راه بقا همین می‌نمود.»

با اینکه میدان جنگ مکانی برای حضور کودکان و نوجوانان نیست و قهرمان‌های فیلم‌ها و سریال‌هایی که مرتبط با حال‌وهوای جنگ ساخته شده‌اند، اکثرا بزرگسال هستند اما بعضی اوقات زندگی کودکان هم به جنگ و تبعات آن گره خورده است. چه کودکانی که در معرض مستقیم حملات دشمن قرار گرفته‌اند و چه آنهایی که قربانی بمباران یا موشکباران شده‌اند. در سینما کارگردان‌های مهمی با تمرکز روی کودکان و نوجوانان، به تبعات جنگ روی زندگی آنها پرداخته‌اند. امسال هم رضا کشاورزحداد، در فیلم «باغ کیانوش» به عنوان اولین تجربه کارگردانی‌اش سراغ این سوژه رفته و مواجهه چند کودک را با دو خلبان عراقی به تصویر می‌کشد

سوسن سیرجانی

گروه سوینا نسخه ویژه نابینایان فیلم سینمایی «باشو غریبه کوچک» را با صدای پریناز ایزدیار منتشر می‌کند.