برچسب ایران

امیرکبیر می‌دانست که برای داشتن یک ارتش خوب، به نظامیان باسواد و وطن‌دوست نیاز است و این نظامیان، باید ضمن آموزش‌های آکادمیک، کاملاً زیر نظر دولت قرار داشته باشند تا مجالی برای فعالیت‌های نفوذی اجانب به وجود نیاید. تأسیس مدرسه نظام در دارالفنون که باید آن را نخستین دانشکده افسری تاریخ ایران بدانیم، گامی مهم در این راستا بود. امیر دستور داد استادان علوم نظامی را از پروس و اتریش استخدام کنند و به داد و فریاد‌های انگلیسی‌ها و روس‌ها در این زمینه، وقعی ننهاد و با سیاست‌مداری تمام، توانست طوری عمل کند که نتوانند مشکلی بر سر راه او ایجاد کنند. این اقدام چنان خشم وزیر مختار انگلیس را برانگیخت که در نامه‌ای به پالمرستون، نخست‌وزیر وقت بریتانیا نوشت: «تصمیم میرزاتقی‌خان در بنای مدرسه‌ای برای تعلیم فنون نظامی به جوانان ایرانی، نمونه بارز یکدندگی و استقامت او است. تردیدی ندارم که این کار را انجام خواهد داد». سفارت انگلیس حتی پیشنهاد فرستادن معلم امور نظامی را به امیرکبیر ارائه کرد، اما میرزاتقی‌خان که از پشت پرده اقدامات آنها آگاه بود، محترمانه این پیشنهاد را رد کرد. او با تمام قوا در مسیر تربیت افسران زبده ایرانی گام برداشت. فعالیت مدرسه نظام یا همان دانشکده افسری او، هشت ماه پیش از شروع به کار دارالفنون آغاز شد. با دستور امیر، آنچه استادان آموزش می‌دادند، به صورت بومی شده و در قالب کتابی به نام «نظام ناصری»، توسط بهرام‌میرزا معزالدوله، فرزند عباس‌میرزا، به رشته تحریر درآمد و این کتاب، نخستین کتاب ایرانی در فنون نظامی‌گری جدید بود و ایران را از وابستگی به متون فرنگی نجات داد. با این رویکرد، تنها در ۶ ماه نخست صدارت امیرکبیر، تعداد نظامیان ایران از مرز ۹۲ هزار نفر فراتر رفت؛ سربازان و افسرانی که با دقت فراوان و با توجه به عِرق ملی تربیت می‌شدند. این رقم در پایان عمر صدراعظمی میرزاتقی‌خان، به بیش از ۱۳۷ هزار نفر رسید؛ رقمی که با شهادت او، افتی فاحش پیدا کرد و به تدریج، ساختار‌هایی که توسط وی ایجاد شده بود، از بین رفت.