گروه اندیشه: رضا دستجردی سرویس دینواندیشه ایبنا گفت و گویی انجام داده با دکتر فیاض زاهد در باره کتاب «تاریخ یک همسایگی: روابط ایران و عراق در گذر زمان». کتاب که در اصل، رساله دکتری روشنک ماسوری است، بر پایه گسترهای از منابع دست اول استوار شده است و بیآنکه در دام نظریهپردازیهای شتابزده یا داوریهای ایدئولوژیک گرفتار آید، تاریخ را نه ابزاری برای پاسخهای فوری، که بستری برای فهم عمیقتر از تصمیمها و کشمکشهای معاصر مینهد. زاهد معتقد است ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی و تمدنی منحصربهفردش، همواره در طول تاریخ (از باستان و صفویه تا پهلوی و جمهوری اسلامی) تمایل به بسط قدرت و اعمال هژمونی منطقهای داشته و هر حکومت دیگری نیز بر سر کار بیاید، همین الگو را تکرار خواهد کرد.او با نقد نگاه صرفاً امنیتی به دیپلماسی همسایگی و غفلت از شناخت عمیق فرهنگی و زبانی کشورهای پیرامونی، سیاستهای ایران در قبال عراق، لبنان و سوریه را ارزیابی میکند. زاهد با اشاره به تحولات پس از جنگهای اخیر و فرآیند تعیین جانشینی و تثبیت رهبری سوم، استدلال میکند که جمهوری اسلامی به دلیل جبر تاریخ و فرسایش ظرفیتهای ایدئولوژیک سنتی، ناگزیر به ورود به یک پارادایم جدیدِ حکمرانی است. این الگوی نوین بر سه رکن اقتدار سیاسی، تقویت هویت ملی و زبان فارسی، و بازبینی راهبردهای امنیتی استوار خواهد بود؛ رویکردی که در آن نگرش ایرانی-تمدنی بر پوستههای ایدئولوژیک گذشته غلبه خواهد کرد. این گفت و گو را در ادامه می خوانید: