برچسب اصغر فرهادی

در ابتدای فیلم می‌بینیم که رحیم به دیدار حسین در محل کارش که یک بنای تاریخی در کنار صخره‌ای بزرگ است، می‌رود. این بنا با داربست پوشانده شده (که چیزی شبیه به استعاره در این فیلم نبوغ‌آمیز است)؛ پوششی که مجموعه‌ای از نردبان‌ها و پله‌هایی‌‌ست که هم رازهای مرگ و زندگی را می‌پوشانند و هم به آن‌ها دسترسی می‌دهند.

این نوع فضاسازی‌ها که ریشه در ترکیب غریبی از سیاست، حسادت، رذالت و گره‌های شخصیتی دارند، منحصر به فرهادی هم نیست و هدفش تخریب مداوم چهره‌های موجه و معتبر ملی هستند که داخل ایران فعالیت هنری رسمی می‌کنند. در این فرایند تخریب، با القای نکاتی درباره هنرمند مانند بی‌اقبالی مردمی، مزدوری اهل قدرت، بی‌اعتنایی به درد مردم، رفتار ضداجتماعی و … قرار است او را از کار در کشورش منصرف کنند و به وادی‌هایی سوق دهند که دیگر نه نشانی از خودش باشد و نه هنرش و صرفا تبدیل به ابزاردست و شومنی برای شعارهای مرده باد زنده باد شود.

مانی حقیقی، فیلمساز ایرانی که هم به عنوان نویسنده و هم بازیگر با فرهادی همکاری کرده بود نیز مدعی شده که فیلم «گذشته» فرهادی بر اساس اپیزودی از زندگی خودش ساخته شده است. او مدعی است که فرهادی هرگز اجازه استفاده از داستان زندگی‌اش را نگرفته و تنها زمانی که از حقیقی درخواست بازی در این فیلم را داشته، این موضوع را با او در میان گذاشته است. حقیقی در این باره می‌گوید: «عجیب است که یک نفر به داستان زندگی شما گوش کند و برود و فیلمنامه ای درباره آن بنویسد و به شما بگوید "دوست داری در این فیلم بازی کنی؟" این نوعی راه دوربرگردان برای برقراری ارتباط است، اما برای من توهین‌آمیز نبود.»