برچسب ادیسون

چراغ برق، از ادیسون تا تاجران اصفهانی

نام «ادیسون» برای ما که در آستانه ورود به قرن پانزدهم خورشیدی، کمی بیشتر از 100 سال است که اولین مولد 400 کیلوواتی تولید برق، به سال 1284شمسی، از روسیه به کشورمان وارد شده و بخشی از تهران را روشن کرده است می‌گذرد، نامی آشناست و کسی نیست که نشناسدش. اما برای مردمان هم عصرادیسون، در جغرافیایی کیلومترها دورتر از زادگاه او، این نام چندان شناخته شده نبوده است؛ به خصوص که در سال 1310 شمسی، وقتی که خبر درگذشت ادیسون در روزنامه اخگر منتشر می‌شود، تازه 4 سال است که اولین کارخانه برق اصفهان، توسط فضل‌الله دهش، ملقب به عطاء الملک (بنیان‌گذار کارخانه نساجی وطن که در ستون پیشین به آن پرداختیم،«اصفهان زیبا، یکم دی ماه 1399») 

خیالات واقعی ادیسون

در ستون پیشین، با عنوان «چراغ برق، از ادیسون تا تاجران اصفهانی»(isfahanziba.com /11دی 99)، با دو تاجر خوش‌فکر اصفهانی به نام‌های محمدحسین امین‌الضرب اصفهانی و فضل‌الله دهش ملقب به عطاءالملک آشنا شدیم که هر دو بانی ورود برق به ایران و اصفهان بوده‌اند. اما بهانه ورود ما به این عرصه و بررسی چگونه آمدن چراغ برق به این مرز و بوم، درج خبر درگذشت ادیسون در روزنامه اخگر شماره 667 بود که با عنوان «فوت عالم معروف آمریکایی» توجه مخاطب را جلب می‌کرد و در انتهایش، نویسنده اخگر وعده داده بود که در شماره بعدی شرح حالی از ادیسون ارائه خواهد داد. اکنون ما و خوانندگان آن زمان در یک هم‌زمانی خیالی، با فاصله 89 سال، این شرح حال را می‌خوانیم. شرح حالی با عنوان «اسرار ادیسون» که در سال 1310 شمسی برای مخاطبان، حتما کشفِ راز بوده؛ اما امروزه برای ما شبیه سندی تاریخی است:

پاسخ به یک پرسش تاریخی، آیا ادیسون اختراعات تسلا را دزدید؟!/ مخترع واقعی برق چه کسی بود؟

در جهانی که هنوز در تسخیر تاریکی شب بود، دو تایتان برای روشن کردن آینده به پا خاستند. یکی، توماس ادیسون، پادشاه عمل‌گرای اختراع بود که نور را به یک کالای قابل فروش تبدیل کرد؛ دیگری، نیکولا تسلا، مخترع خلاقی که رویای شبکه‌ای جهانی از انرژی بی‌کران را در سر داشت. از خاکستر همکاری کوتاهشان، شعله‌ی رقابتی بی‌رحمانه به نام «جنگ جریان‌ها» زبانه کشید؛ نبردی که نه فقط بر سر سیم و لامپ، بلکه بر سر روح قرن بیستم بود و سرنوشت تمدن مدرن را برای همیشه رقم زد.