برچسب آزادی

در اوایل مرداد سال‌جاری خبری در رسانه‌های جهان منتشر شد که تمام توجهات را به سمت غرب قاره آفریقا معطوف کرد. ماجرا از این قرار بود که رسانه‌های خبری گزارش دادند: گروهی از نظامیان کشور نیجر موسوم به «شورای ملی حفاظت از میهن»، در کودتایی با حمایت کامل مردم و بدون شلیک حتی یک گلوله، دولت وابسته به کشور فرانسه را ساقط کرده و کنترل اوضاع را در نیجر به دست گرفتند. کمی بعد نیز شورای نظامی حاکم بر نیجر اعلام کرد که تمام توافقنامه‌های نظامی با کشور فرانسه لغو شده است و مردم نیجر خواهان خروج سفیر و تمام نظامیان فرانسوی از این کشور هستند. اتفاقی که بعد از دو ماه به وقوع پیوست و عملاً دست فرانسه از نیجر و معادن غنی اورانیوم آن کوتاه شد. البته این تنها نیجر نبود که علیه استعمار نوین فرانسه در آفریقا به پاخاست، بلکه همزمان مستعمره‌های سابق فرانسه همچون «مالی»، «بورکینافاسو» و «ساحل عاج» هم خواهان پایان سلطه سیاسی، نظامی و اقتصادی فرانسه بر کشورهایشان شدند، اما اینکه چرا و چطور این اتفاق افتاد و اینکه چرا کشور فرانسه تا این حد در قاره آفریقا منفور است؟ سؤالاتی است که برای پاسخ به آن‌ها باید رجوعی به تاریخ ۲۰۰ سال گذشته و نقش فرانسه در استعمار آفریقا داشت. مقال پی آمده درصدد چنین خوانشی بوده است. امید آنکه تاریخ‌پژوهان و عموم علاقه‌مندان را مفید و مقبول آید.