برچسب آثار هنری

با نزدیک‌شدن به پایان سال گالری‌ها برنامه‌ای را با عنوان فروش آخر سال تدارک می‌بینند. برنامه‌ای که در آن جمع‌آوری آثار تجسمی آرتیست‌های مختلف در مدیوم‌های گوناگون، قدرت خرید مخاطبان و خریداران را افزایش می‌دهند. قیمت‌های مناسب‌تر آثار مسئله مهم دیگری است که بسیاری را به حضور در این فروش‌های سالیانه ترغیب می‌کند. در اصفهان نیز دو گالری اکنون و تام در حال برگزاری رویداد فروش آخر سال هستند. برای باخبر شدن از جزئیات فروش سالانه این دو گالری با الناز رجبیان، مدیر گالری اکنون و همچنین ساناز اسلامی، مدیر گالری تام گفت‌وگو کردیم. همچنین علی استدلال، مدیر گالری نگرش در گفت‌و‌گو با ما از زاویه‌ای دیگر به تحلیل حراج پایان سال یا نمایشگاه فروش آخر سال پرداخته است.

در بررسی حقوقی آثار هنری، از آنجایی که اصلی‌ترین محور بررسی، اصالت و متکی به ابتکاربودن اثر است، معمولا نمی‌توانیم محلی برای آثار رونوشت یا کپی داشته باشیم. با این حال، برخی از آثار هنری وقتی قرار باشد از آثار فولکلور الهام یا اقتباس بگیرند، تحت شرایطی در قانون به عنوان اثر اصیل شناخته می‌شوند. این مسئله از دو زاویه قابل نگرش است. ابتدا به این شکل که هر اثری حتی اگر مقتبس از آثار دیگر باشد دارای حقوق مخصوص خود نیز هست و از طرف دیگر هر اثر هنری وقتی به شکل نویی باز آفرینی می‌گردد، در ابتکارات به کار رفته در خود مستقل محسوب شده و دارای حقوق مختص خود قلمداد می‌شود.

بررسی زمان در انتقال حقوق مادی  آثار هنری بدیهی بوده و اصل نیز بر این است که تمامی حقوق مادی و معنوی یک اثر هنری متعلق به پدیدآورنده یا در صورت سفارشی بودن اثر بخش‌های مادی مربوط به سفارش‌دهنده باشد. علاوه بر این می‌دانیم که طبق ماده چهارم قانون حمایت از حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان مصوب سال چهل و هشت خورشیدی، حقوق معنوی پدیدآورنده محدود به زمان و مکان نبوده و غیر قابل انتقال است. با این وصف، بر اساسی ادامه می‌دهیم که طبق آن، صحبت از حقوق معنوی موضوعیت نداشته و تنها حقوق مادی مربوط به آثار هنری، نحوه انتقال، مدت زمان و افراد مستحق دریافت آن را بررسی خواهیم کرد.

می‌دانیم و سابق بر این نیز عنوان کرده‌ایم که آثار هنری فقط به شرطی که برای اولین بار در ایران به ثبت رسیده یا منتشر شده باشند از حمایت‌های قانونی مربوط به «حقوق مادی» بهره‌مند می‌گردند و آثار هنری که برای اولین بار در خارج از کشور به ثبت رسیده باشند، چنین حمایتی در ایران نخواهند داشت. اما در مطلبی که اکنون مقابل شماست می‌خواهیم به این مسئله نگاه کنیم که صرف نظر از حمایت‌های معطوف به حقوق مادی در قانون به نفع آثاری که در ایران ثبت و نشر شده‌اند، وضعیت نوع دیگری از حمایت یعنی حمایت از  «حقوق معنوی» آثار هنری که در خارج از کشور خلق یا نشر شده‌اند چگونه خواهد بود؟

هموگان یا اعتدالین به لحظه‌ای گفته می‌شود که خورشید از صفحه استوای سماوی می‌گذرد و این پدیده در هرسال خورشیدی دو بار رخ می‌دهد، یکی اعتدال بهاری شمالی تقریباً در آغاز فروردین‌ماه و دیگر اعتدال پاییزی جنوبی که تقریباً اول مهرماه رخ می‌دهد؛ اما هموگان در گالری اکنون نامی است که سمیه پناهی برای نمایشگاه نقاشی خود انتخاب کرده است.

در نشر آثار هنری، صرف نظر از اینکه از چه روشی برای نشر استفاده شده باشد، با یک‌سری الزامات قانونی مواجه هستیم که تخلف از آن‌ها با ضمانت‌های اجرایی در قانون مواجه است. این نشر اگر در چهارچوب سازمان‌های انتشاراتی دارای مجوز یا فاقد مجوز باشد تفاوتی نمی‌کند. زیرا قانون‌گذار در این مورد فرقی بین ناشران رسمی و غیررسمی نگذاشته است. این ناشران می‌توانند اشخاص حقیقی یا حقوقی باشند.

نخستین حراج آثار هنری کلاسیک در اصفهان جمعه یکم بهمن ماه در سالن هتل عباسی با فروش 22 میلیارد و 850 میلیون تومان و 41 اثر از 59 اثر حاضر برگزار شد. این فروش ۷۳ درصد ارزش آثار و ۷۰ درصد تعداد آثار بود. قبل از برگزاری حراج که به همت خانه حراج رخ ست وابسته به موسسه فرهنگی هنری روشن خانه مشق هنر و گروه هنری زهرا شیخ برگزار شد، نمایشگاهی طی دو روز در هتل عباسی برگزار شد که طی آن آثار در رشته های خوشنویسی، نقاشی و نگار گری، احجام فلزی، سفالی و زربافت به نمایش گذاشته شد.