مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
هوش مصنوعی (به انگلیسی: Artificial intelligence) (به اختصار: AI)، هوشی است که توسط ماشینها ظهور پیدا میکند، در مقابل هوش طبیعی[الف] که توسط جانوران شامل انسانها نمایش مییابد. اما پیش از هرچیز باید این موضوع را دانست که کلمه هوش، نشان دهنده امکان استدلال است و اینکه آیا هوش مصنوعی میتواند به توانایی استدلال دست یابد یا خیر، خود موضوع اختلاف محققان است. کتابهای AI پیشرو، این شاخه را به عنوان شاخه مطالعه بر روی «عوامل هوشمند» تعریف میکنند: هر سامانهای که محیط خود را درک کرده و کنشهایی را انجام میدهد که شانسش را در دستیابی به اهدافش بیشینه میسازد.[ب] برخی از منابع شناخته شده از اصطلاح «هوش مصنوعی» جهت توصیف ماشینی استفاده میکنند که عملکردهای «شناختی» را از روی ذهن انسانها تقلید میکنند، همچون «یادگیری» و «حل مسئله»، با این حال این تعریف توسط محققان اصلی در زمینه AI رد شده است.[پ][۲][۳]
کاربردهای هوش مصنوعی شامل موتورهای جستجو پیشرفتهٔ وب (مثل گوگل و بینگ)، سامانه توصیهگر (که توسط یوتیوب، آمازون و نتفلیکس استفاده میشوند.)، فهم زبان انسانها (همچون سیری ، جمنای و آمازون الکسا)، خودروهای خودران (مثل تسلا)، هوش مصنوعی مولد یا خلاقیت محاسباتی (مثل چتجیپیتی یا تولید اثر هنری مانند دال-ئی و میدجرنی) تصمیمگیری خودکار و رقابت در بالاترین سطوح سامانههای بازی استراتژیک (همچون شطرنج و گو). با بیشتر شدن توانایی ماشینها، وظایفی که نیازمند «هوشمندی» هستند اغلب از تعریف AI برداشته میشود، پدیدهای که به آن اثر هوش مصنوعی گفته میشود. به عنوان مثال، فهم نوری کاراکتر را اغلب از چیزهایی که AI در نظر گرفته میشوند مستثنی میکنند، چرا که این فناوری تبدیل به فناوری عادی و روزمرهای شده است.[۴][۵][۶]
هوش مصنوعی در سال ۱۹۵۶ میلادی تبدیل به شاخهای آکادمیک شد و در سالهای پس از آن چندین موج خوشبینی را تجربه کرده و مجدد دچار امواج ناامیدی و کمبود بودجه شده (که به آن «زمستان AI» میگویند)، سپس فناوریهای جدیدی در پی آن آمده و موفقیت و بودجههای تحقیقاتی این حوزه مجدداً احیا گشتهاند. تحقیقات AI رهیافتهای متفاوتی را از زمان تأسیسش امتحان کرده و آنها را کنار گذاشته است، رهیافتهایی چون: شبیهسازی مغز، مدلسازی حل مسئله توسط مغز انسان، منطق صوری، بانکهای اطلاعاتی بزرگ دانش و تقلید رفتار جانوران. در اولین دهههای قرن ۲۱ میلادی، یادگیری ماشینی که شدیداً از آمار ریاضیاتی بهره میبرد در این حوزه غلبه داشت و این فناوری اثبات کرد که به شدت موفق است و به حل چندین مسئله چالشبرانگیز در صنعت و فضای آکادمیک کمک نمود.[۷][۸]
شاخههای مختلف تحقیقات هوش مصنوعی حول اهداف بهخصوصی متمرکز بوده و از ابزارآلات خاصی استفاده میکنند. اهداف سنتی تحقیقات AI شامل این موارد اند: استدلال، نمایش دانش، برنامهریزی، یادگیری، پردازش زبان طبیعی، ادراک و توانایی در جابجایی و دستکاری اشیاء.[ت] هوش جامع (توانایی حل مسائل دلخواه) در میان اهداف بلند مدت این حوزه است. جهت حل چنین مسائلی، محققان AI فنون حل مسئله وسیع و یکپارچهای را شامل این موارد به کار بستهاند: جستوجو و بهینهسازی ریاضیاتی، منطق صوری، شبکههای عصبی مصنوعی و روشهای مبنی بر آمار، احتمالات و اقتصاد. AI همچنین با حوزههایی چون علوم کامپیوتر، روانشناسی، زبانشناسی، فلسفه و بسیاری از حوزههای دیگر مرتبط است.[۹]
این شاخه بر این فرض بنا شده است که هوش انسانی «را میتوان به دقت توصیف نمود، به طوری که میتوان آن را توسط یک ماشین شبیهسازی نمود».[ث] این فرض بحثهای فلسفی را پیرامون ذهن و اخلاقیات خلق موجودات هوشمند برانگیخته است، موجوداتی که دارای هوش شبیه-انسان اند. این مسائل توسط افسانهها، داستانهای تخیلی و فلسفه از زمانهای باستان مورد کاوش واقع شدهاند. ادبیات علمی-تخیلی و آیندهپژوهی نیز پیشنهاد میدهند که AI با پتانسیل و قدرت عظیمی که دارد، ممکن است منجر به ایجاد ریسک وجودی برای بشریت گردد.
هنرمندان با ابزاری جدید میتوانند قبل از بارگذاری بهصورت آنلاین، تغییرات نادیدنی در پیکسلهای اثر هنری خود اعمال میکنند. بنابراین، اگر اثر هنری به مجموعه دادههای آموزشی هوش مصنوعی وارد شود، میتواند مدل نهایی را به روشهای پیشبینیناپذیر و آشفتهای خراب کند.
xAI، استارتآپ هوش مصنوعی ایلان ماسک، برای جذب ۶ میلیارد دلار سرمایه به سرمایهگذارانی از جمله صندوقهای ثروت ملی کشورهای خاورمیانه و منابعی در هنککنگ روی آورده است. این شرکت در تلاش است تا دوقطبی قدرت اوپنایآی و گوگل را به چالش بکشد.
جینا ریموندو، وزیر بازرگانی ایالات متحده، میگوید وزارت او به دنبال راهی است تا شرکتهای ابری را مجبور کند استفاده فعالان خارجی از قدرت رایانشی آنها برای توسعه هوش مصنوعی را به دولت گزارش دهند. اقدامی که به افزایش تنش فناورانه میان واشنگتن و پکن اشاره میکند.
مطالعات جدید نشان میدهد که برخلاف باور عموم، نسل Z با وجود آشنایی بیشتر با گوشیهای هوشمند و ابزارهای مدرن، کمتر از نسلهای پیشین خود از هوش مصنوعی در محل کار استفاده میکند.
هوش مصنوعی قدرتمندتر از همیشه به نظر میرسد و چتباتهایی مثل بارد و ChatGPT میتوانند متونی درست شبیه انسان را تولید کنند. اما این رباتها با وجود تمام مهارتشان یک سوال را بیجواب گذاشتهاند: آیا این مدلها واقعا آنچه میگویند را درک میکنند؟ جفری هینتون، از پیشتازان هوش مصنوعی، در مصاحبه جدیدی با اندرو انجی، میگوید: «برخی به روشنی به این مساله باور دارند و برخی هم آنها را تنها طوطیهای احتمالمحور (stochastic parrots) میدانند.»
به گفته رسانه دولتی چین، از شش ماه گذشته که مقامات چینی روند بازبینی و تایید ابزارهای هوش مصنوعی را آغاز کردهاند بیش از ۴۰ مدل هوش مصنوعی (AI) برای استفاده عمومی تایید شدهاند.
در مهمترین اخبار فناوری امروز، شرکت نورالینک ایلان ماسک میگوید اولین ایمپلنت مغزی خود را روی یک انسان کار گذاشته است. هوش مصنوعی شرکت متا نیز در یک بروزرسانی جدید به عملکرد بسیار خوبی در حوزه کدنویسی دست پیدا کرده و فاصله خود را با مدل زبانی GPT-4 کاهش داده است. شرکت مایکروسافت نیز میگوید نقصی را در ابزار مولد تصویر خود برطرف کرده تا امکان سو استفاده از آن برای تولید تصاویر مستهجن وجود نداشته باشد.
شاید تاثیر هوش مصنوعی بر مشاغل را بتوان یکی از بزرگترین نگرانیهای نیروی کار دانست و بانکداری یکی از اهداف مهمی این فناوری است. اما سوال اصلی اینجاست که آیا هوش مصنوعی جایگزین انسانها می شود یا خیر. فعالان بانکی نظرات مختلفی و به طور کلی دو خط فکری مجزا به چشم میخورد و براساس یک نظرسنجی جدید، یکی از برآوردها محتملتر از دیگری است.