مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
هوش مصنوعی (به انگلیسی: Artificial intelligence) (به اختصار: AI)، هوشی است که توسط ماشین‌ها ظهور پیدا می‌کند، در مقابل هوش طبیعی[الف] که توسط جانوران شامل انسان‌ها نمایش می‌یابد. اما پیش از هرچیز باید این موضوع را دانست که کلمه هوش، نشان دهنده امکان استدلال است و اینکه آیا هوش مصنوعی می‌تواند به توانایی استدلال دست یابد یا خیر، خود موضوع اختلاف محققان است. کتاب‌های AI پیشرو، این شاخه را به عنوان شاخه مطالعه بر روی «عوامل هوشمند» تعریف می‌کنند: هر سامانه‌ای که محیط خود را درک کرده و کنش‌هایی را انجام می‌دهد که شانسش را در دستیابی به اهدافش بیشینه می‌سازد.[ب] برخی از منابع شناخته شده از اصطلاح «هوش مصنوعی» جهت توصیف ماشینی استفاده می‌کنند که عملکردهای «شناختی» را از روی ذهن انسان‌ها تقلید می‌کنند، همچون «یادگیری» و «حل مسئله»، با این حال این تعریف توسط محققان اصلی در زمینه AI رد شده است.[پ][۲][۳]
کاربردهای هوش مصنوعی شامل موتورهای جستجو پیشرفتهٔ وب (مثل گوگل و بینگ)، سامانه توصیه‌گر (که توسط یوتیوب، آمازون و نتفلیکس استفاده می‌شوند.)، فهم زبان انسان‌ها (همچون سیری ، جمنای و آمازون الکسا)، خودروهای خودران (مثل تسلا)، هوش مصنوعی مولد یا خلاقیت محاسباتی (مثل چت‌جی‌پی‌تی یا تولید اثر هنری مانند دال-ئی و میدجرنی) تصمیم‌گیری خودکار و رقابت در بالاترین سطوح سامانه‌های بازی استراتژیک (همچون شطرنج و گو). با بیشتر شدن توانایی ماشین‌ها، وظایفی که نیازمند «هوشمندی» هستند اغلب از تعریف AI برداشته می‌شود، پدیده‌ای که به آن اثر هوش مصنوعی گفته می‌شود. به عنوان مثال، فهم نوری کاراکتر را اغلب از چیزهایی که AI در نظر گرفته می‌شوند مستثنی می‌کنند، چرا که این فناوری تبدیل به فناوری عادی و روزمره‌ای شده است.[۴][۵][۶]
هوش مصنوعی در سال ۱۹۵۶ میلادی تبدیل به شاخه‌ای آکادمیک شد و در سال‌های پس از آن چندین موج خوش‌بینی را تجربه کرده و مجدد دچار امواج ناامیدی و کمبود بودجه شده (که به آن «زمستان AI» می‌گویند)، سپس فناوری‌های جدیدی در پی آن آمده و موفقیت و بودجه‌های تحقیقاتی این حوزه مجدداً احیا گشته‌اند. تحقیقات AI رهیافت‌های متفاوتی را از زمان تأسیسش امتحان کرده و آن‌ها را کنار گذاشته است، رهیافت‌هایی چون: شبیه‌سازی مغز، مدل‌سازی حل مسئله توسط مغز انسان، منطق صوری، بانک‌های اطلاعاتی بزرگ دانش و تقلید رفتار جانوران. در اولین دهه‌های قرن ۲۱ میلادی، یادگیری ماشینی که شدیداً از آمار ریاضیاتی بهره می‌برد در این حوزه غلبه داشت و این فناوری اثبات کرد که به شدت موفق است و به حل چندین مسئله چالش‌برانگیز در صنعت و فضای آکادمیک کمک نمود.[۷][۸]
شاخه‌های مختلف تحقیقات هوش مصنوعی حول اهداف به‌خصوصی متمرکز بوده و از ابزارآلات خاصی استفاده می‌کنند. اهداف سنتی تحقیقات AI شامل این موارد اند: استدلال، نمایش دانش، برنامه‌ریزی، یادگیری، پردازش زبان طبیعی، ادراک و توانایی در جابجایی و دستکاری اشیاء.[ت] هوش جامع (توانایی حل مسائل دلخواه) در میان اهداف بلند مدت این حوزه است. جهت حل چنین مسائلی، محققان AI فنون حل مسئله وسیع و یکپارچه‌ای را شامل این موارد به کار بسته‌اند: جست‌وجو و بهینه‌سازی ریاضیاتی، منطق صوری، شبکه‌های عصبی مصنوعی و روش‌های مبنی بر آمار، احتمالات و اقتصاد. AI همچنین با حوزه‌هایی چون علوم کامپیوتر، روان‌شناسی، زبان‌شناسی، فلسفه و بسیاری از حوزه‌های دیگر مرتبط است.[۹]
این شاخه بر این فرض بنا شده است که هوش انسانی «را می‌توان به دقت توصیف نمود، به طوری که می‌توان آن را توسط یک ماشین شبیه‌سازی نمود».[ث] این فرض بحث‌های فلسفی را پیرامون ذهن و اخلاقیات خلق موجودات هوشمند برانگیخته است، موجوداتی که دارای هوش شبیه-انسان اند. این مسائل توسط افسانه‌ها، داستان‌های تخیلی و فلسفه از زمان‌های باستان مورد کاوش واقع شده‌اند. ادبیات علمی-تخیلی و آینده‌پژوهی نیز پیشنهاد می‌دهند که AI با پتانسیل و قدرت عظیمی که دارد، ممکن است منجر به ایجاد ریسک وجودی برای بشریت گردد.
اسناد تازه منتشرشده از شکایت رسمی علیه متا نشان می‌دهد مارک زاکربرگ هشدارهای داخلی درباره خطر گفت‌وگوهای جنسی چت‌بات‌های هوش مصنوعی با نوجوانان را نادیده گرفته؛ افشاگری‌ای که درست در آستانه محاکمه، این غول فناوری را در مرکز یک جنجال اخلاقی تازه قرار داده است.
پژوهش تازه‌ای نشان می‌دهد اضافه‌کردن نوعی «گفت‌وگوی درونی» به هوش مصنوعی می‌تواند مسیر یادگیری ماشین‌ها را متحول کند؛ رویکردی که آن‌ها را سریع‌تر، منعطف‌تر و آماده‌تر برای تصمیم‌گیری در دنیای واقعی می‌کند.
گوگل مدلی از هوش مصنوعی را در دسترس قرار داده که مرز بین تخیل و واقعیت را کمرنگ می‌کند؛ ابزاری که با چند دستور متنی یا تصویر، یک دنیای مجازی قابل‌گشت‌وگذار شبیه بازی‌های ویدئویی می‌سازد.
یوتیوب از ابتدای سال ۲۰۲۶ روند تازه‌ای را برای مقابله با محتوای بی‌کیفیت مبتنی بر هوش مصنوعی آغاز کرده؛ روندی که تاکنون به حذف دست‌کم ۱۶ کانال بزرگ با میلیاردها بازدید منجر شده و زنگ خطر جدی را برای تولیدکنندگان محتوای AI به صدا درآورده است.
شواهد فنی تازه نشان می‌دهد قابلیت هوشمند تشخیص تماس‌های کلاهبرداری که تاکنون به‌صورت انحصاری در گوشی‌های پیکسل گوگل ارائه می‌شد، به‌زودی ممکن است در گلکسی S26 اولترا نیز در دسترس قرار گیرد؛ قابلیتی مبتنی بر هوش مصنوعی درون‌دستگاهی که می‌تواند گام مهمی در ارتقای امنیت تماس‌ها و حفاظت از حریم خصوصی کاربران سامسونگ باشد.
جهان مراقبت‌های خانگی وارد مرحله‌ای تازه شده است؛ جایی که ربات‌ها نه‌تنها پرستاران دیجیتال، بلکه همدم‌های احساسی و تحلیل‌گران سلامت خواهند بود. از پوست هوشمند تا پروتزهای تقویت‌شونده با هوش مصنوعی، آینده مراقبت از سالمندان دیگر شبیه گذشته نیست.
یک پژوهش تازه نشان می‌دهد هوش مصنوعی حالا به سطح خلاقیت انسان‌های معمولی رسیده است؛ اما هنوز فاصله‌ای معنادار با خلاق‌ترین ذهن‌های بشر دارد؛ فاصله‌ای که شاید راز واقعی خلاقیت انسان در آن پنهان شده باشد.
مرگ تلخ «آدام رِین» نوجوان ۱۶ ساله آمریکایی، حالا به یکی از جنجالی‌ترین پرونده‌های تاریخ هوش مصنوعی تبدیل شده است؛ پرونده‌ای که نشان می‌دهد یک رابطه عاطفی عمیق با «چت‌جی‌پی‌تی» چگونه می‌تواند از کمک در تکالیف مدرسه به وابستگی روانی، و در نهایت به فاجعه‌ای انسانی ختم شود.