مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
هوش مصنوعی (به انگلیسی: Artificial intelligence) (به اختصار: AI)، هوشی است که توسط ماشینها ظهور پیدا میکند، در مقابل هوش طبیعی[الف] که توسط جانوران شامل انسانها نمایش مییابد. اما پیش از هرچیز باید این موضوع را دانست که کلمه هوش، نشان دهنده امکان استدلال است و اینکه آیا هوش مصنوعی میتواند به توانایی استدلال دست یابد یا خیر، خود موضوع اختلاف محققان است. کتابهای AI پیشرو، این شاخه را به عنوان شاخه مطالعه بر روی «عوامل هوشمند» تعریف میکنند: هر سامانهای که محیط خود را درک کرده و کنشهایی را انجام میدهد که شانسش را در دستیابی به اهدافش بیشینه میسازد.[ب] برخی از منابع شناخته شده از اصطلاح «هوش مصنوعی» جهت توصیف ماشینی استفاده میکنند که عملکردهای «شناختی» را از روی ذهن انسانها تقلید میکنند، همچون «یادگیری» و «حل مسئله»، با این حال این تعریف توسط محققان اصلی در زمینه AI رد شده است.[پ][۲][۳]
کاربردهای هوش مصنوعی شامل موتورهای جستجو پیشرفتهٔ وب (مثل گوگل و بینگ)، سامانه توصیهگر (که توسط یوتیوب، آمازون و نتفلیکس استفاده میشوند.)، فهم زبان انسانها (همچون سیری ، جمنای و آمازون الکسا)، خودروهای خودران (مثل تسلا)، هوش مصنوعی مولد یا خلاقیت محاسباتی (مثل چتجیپیتی یا تولید اثر هنری مانند دال-ئی و میدجرنی) تصمیمگیری خودکار و رقابت در بالاترین سطوح سامانههای بازی استراتژیک (همچون شطرنج و گو). با بیشتر شدن توانایی ماشینها، وظایفی که نیازمند «هوشمندی» هستند اغلب از تعریف AI برداشته میشود، پدیدهای که به آن اثر هوش مصنوعی گفته میشود. به عنوان مثال، فهم نوری کاراکتر را اغلب از چیزهایی که AI در نظر گرفته میشوند مستثنی میکنند، چرا که این فناوری تبدیل به فناوری عادی و روزمرهای شده است.[۴][۵][۶]
هوش مصنوعی در سال ۱۹۵۶ میلادی تبدیل به شاخهای آکادمیک شد و در سالهای پس از آن چندین موج خوشبینی را تجربه کرده و مجدد دچار امواج ناامیدی و کمبود بودجه شده (که به آن «زمستان AI» میگویند)، سپس فناوریهای جدیدی در پی آن آمده و موفقیت و بودجههای تحقیقاتی این حوزه مجدداً احیا گشتهاند. تحقیقات AI رهیافتهای متفاوتی را از زمان تأسیسش امتحان کرده و آنها را کنار گذاشته است، رهیافتهایی چون: شبیهسازی مغز، مدلسازی حل مسئله توسط مغز انسان، منطق صوری، بانکهای اطلاعاتی بزرگ دانش و تقلید رفتار جانوران. در اولین دهههای قرن ۲۱ میلادی، یادگیری ماشینی که شدیداً از آمار ریاضیاتی بهره میبرد در این حوزه غلبه داشت و این فناوری اثبات کرد که به شدت موفق است و به حل چندین مسئله چالشبرانگیز در صنعت و فضای آکادمیک کمک نمود.[۷][۸]
شاخههای مختلف تحقیقات هوش مصنوعی حول اهداف بهخصوصی متمرکز بوده و از ابزارآلات خاصی استفاده میکنند. اهداف سنتی تحقیقات AI شامل این موارد اند: استدلال، نمایش دانش، برنامهریزی، یادگیری، پردازش زبان طبیعی، ادراک و توانایی در جابجایی و دستکاری اشیاء.[ت] هوش جامع (توانایی حل مسائل دلخواه) در میان اهداف بلند مدت این حوزه است. جهت حل چنین مسائلی، محققان AI فنون حل مسئله وسیع و یکپارچهای را شامل این موارد به کار بستهاند: جستوجو و بهینهسازی ریاضیاتی، منطق صوری، شبکههای عصبی مصنوعی و روشهای مبنی بر آمار، احتمالات و اقتصاد. AI همچنین با حوزههایی چون علوم کامپیوتر، روانشناسی، زبانشناسی، فلسفه و بسیاری از حوزههای دیگر مرتبط است.[۹]
این شاخه بر این فرض بنا شده است که هوش انسانی «را میتوان به دقت توصیف نمود، به طوری که میتوان آن را توسط یک ماشین شبیهسازی نمود».[ث] این فرض بحثهای فلسفی را پیرامون ذهن و اخلاقیات خلق موجودات هوشمند برانگیخته است، موجوداتی که دارای هوش شبیه-انسان اند. این مسائل توسط افسانهها، داستانهای تخیلی و فلسفه از زمانهای باستان مورد کاوش واقع شدهاند. ادبیات علمی-تخیلی و آیندهپژوهی نیز پیشنهاد میدهند که AI با پتانسیل و قدرت عظیمی که دارد، ممکن است منجر به ایجاد ریسک وجودی برای بشریت گردد.
ابزار بازاریابی هوش مصنوعی آمدهاند تا بمانند؛ زیرا هوش مصنوعی بهسرعت در حال تبدیلشدن به تکیهگاه اصلی صنعت بازاریابی است. هوش مصنوعی از طریق روشهای مختلف، کمپینهای بازاریابی را بهینه میکند، میزان تعامل مخاطبان را بهبود میبخشد و نرخ فروش را با استفاده از راهحلهای کمخرج بالا میبرد.
مدیرعامل مایکروسافت و OpenAI با حضور در برنامه هفتگی امیلی چانگ، در رابطه با اتفاقات اخیر شرکتهای خود گفتوگو کردند. در این مصاحبه، سم آلتمن، رابطه بین OpenAI و مایکروسافت را عالی توصیف کرد.
دادگاهی در واشنگتن آمریکا میگوید آثار هنری ساخته هوش مصنوعی از آنجایی که هنرمندی در قالب انسان ندارند، در نتیجه محافظت از کپیرایت هم برایشان صدق نمیکند. با این حال رای صادر مربوط به اثری است که هیچ دخالت انسانی در آن دیده نمیشود. به گفته قاضی پرونده، با به شهرت رسیدن هوش مصنوعی و استفاده از آن برای تولید آثار هنری، جبهههای جدید را در بحث محافظت از حق کپیرایت شاهد هستیم.
حاکمیت هوش مصنوعی یا حکمرانی هوش مصنوعی مجموعهای از اصول، سیاستها و فرآیندهایی است که تضمین میکند سیستمهای هوش مصنوعی به شیوهای مسئولانه و اخلاقی توسعه یافته، استفاده و مدیریت میشوند. این مجموعه راهی برای اطمینان از همسویی سیستمهای هوش مصنوعی با ارزشها و اصول انسانی مانند عدالت، شفافیت و مسئولیتپذیری است.
ابزار و برنامههای مبتنی بر هوش مصنوعی به طور فزایندهای توسط دانش آموزان در انگلستان استفاده میشود. بر اساس مطالعات انجام شده ۴۱ درصد معلمهای دبیرستان معتقدند که باید در باره حد و مرز استفاده از این فناوری تدابیری به کار گرفته شود. بسیاری از معلمها اذعان کردند که در برخی از مواقع نمیتوانند تشخیص دهند که تکلیف دریافت شده حاصل تلاش دانشآموز است یا خروجی هوش مصنوعی.
هوش مصنوعی به موضوعی تبدیل شده است که اکنون دیگر در همه مشاغل و هر زمینهای، از برگزاری مسابقه هوش مصنوعی در کاخ سفید گرفته تا تاکسیرباتهای مبتنی بر هوش مصنوعی در سانفرانسیسکو، انتظار آن را میکشیم. اخیرا نیز کشورهای عربستان و امارات برای تقویت کشور خود در حوزه هوش مصنوعی، هزاران چیپ قدرتمند انویدیا را سفارش دادهاند که نشان دهنده رقابت شدید بین کشورها و نه فقط غولهای تکنولوژی است.
محققان میگویند چتبات هوشمند ChatGPT که به دلیل بهرهمندی از زبان طبیعی و شباهت بسیار به انسان به شهرت رسیده است، به ابزاری برای کلاهبرداران رمزارزی در شبکه اجتماعی اکس، توییتر سابق، تبدیل شده است. آنها معتقدند این باتنت تنها نمونه کوچکی از موارد سو استفاده از این مدل زبانی است و با پیشرفت روز افزون هوش مصنوعی، شناسایی آنها دشوارتر شده و موارد پیچیدهتری را در حوزههای مختلف از جمله سیاست شاهد خواهیم بود.
شرکت انویدیا که در سال جاری و به لطف موج جدید هوش مصنوعی بیش از هزار میلیارد دلار ارزشگذاری شده، سلطه سنگینی بر بازار پردازندههای گرافیکی (GPU) هوش مصنوعی دارد. صف طولانی خرید، برخی از استارتآپها را تا ۱۸ ماه معطل میکند و حتی تعداد و قیمت دقیق چیپها هم توسط انویدیا مشخص میشود. انویدیا حتی با مشتریان در ارائه خدمات هوش مصنوعی رقابت میکند و در تمام بخشهای این صنعت ریشه دوانده است.