مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
مرجع خبر، آموزش، فناوری، سرگرمی و دانستنیهای روز
هوش مصنوعی (به انگلیسی: Artificial intelligence) (به اختصار: AI)، هوشی است که توسط ماشینها ظهور پیدا میکند، در مقابل هوش طبیعی[الف] که توسط جانوران شامل انسانها نمایش مییابد. اما پیش از هرچیز باید این موضوع را دانست که کلمه هوش، نشان دهنده امکان استدلال است و اینکه آیا هوش مصنوعی میتواند به توانایی استدلال دست یابد یا خیر، خود موضوع اختلاف محققان است. کتابهای AI پیشرو، این شاخه را به عنوان شاخه مطالعه بر روی «عوامل هوشمند» تعریف میکنند: هر سامانهای که محیط خود را درک کرده و کنشهایی را انجام میدهد که شانسش را در دستیابی به اهدافش بیشینه میسازد.[ب] برخی از منابع شناخته شده از اصطلاح «هوش مصنوعی» جهت توصیف ماشینی استفاده میکنند که عملکردهای «شناختی» را از روی ذهن انسانها تقلید میکنند، همچون «یادگیری» و «حل مسئله»، با این حال این تعریف توسط محققان اصلی در زمینه AI رد شده است.[پ][۲][۳]
کاربردهای هوش مصنوعی شامل موتورهای جستجو پیشرفتهٔ وب (مثل گوگل و بینگ)، سامانه توصیهگر (که توسط یوتیوب، آمازون و نتفلیکس استفاده میشوند.)، فهم زبان انسانها (همچون سیری ، جمنای و آمازون الکسا)، خودروهای خودران (مثل تسلا)، هوش مصنوعی مولد یا خلاقیت محاسباتی (مثل چتجیپیتی یا تولید اثر هنری مانند دال-ئی و میدجرنی) تصمیمگیری خودکار و رقابت در بالاترین سطوح سامانههای بازی استراتژیک (همچون شطرنج و گو). با بیشتر شدن توانایی ماشینها، وظایفی که نیازمند «هوشمندی» هستند اغلب از تعریف AI برداشته میشود، پدیدهای که به آن اثر هوش مصنوعی گفته میشود. به عنوان مثال، فهم نوری کاراکتر را اغلب از چیزهایی که AI در نظر گرفته میشوند مستثنی میکنند، چرا که این فناوری تبدیل به فناوری عادی و روزمرهای شده است.[۴][۵][۶]
هوش مصنوعی در سال ۱۹۵۶ میلادی تبدیل به شاخهای آکادمیک شد و در سالهای پس از آن چندین موج خوشبینی را تجربه کرده و مجدد دچار امواج ناامیدی و کمبود بودجه شده (که به آن «زمستان AI» میگویند)، سپس فناوریهای جدیدی در پی آن آمده و موفقیت و بودجههای تحقیقاتی این حوزه مجدداً احیا گشتهاند. تحقیقات AI رهیافتهای متفاوتی را از زمان تأسیسش امتحان کرده و آنها را کنار گذاشته است، رهیافتهایی چون: شبیهسازی مغز، مدلسازی حل مسئله توسط مغز انسان، منطق صوری، بانکهای اطلاعاتی بزرگ دانش و تقلید رفتار جانوران. در اولین دهههای قرن ۲۱ میلادی، یادگیری ماشینی که شدیداً از آمار ریاضیاتی بهره میبرد در این حوزه غلبه داشت و این فناوری اثبات کرد که به شدت موفق است و به حل چندین مسئله چالشبرانگیز در صنعت و فضای آکادمیک کمک نمود.[۷][۸]
شاخههای مختلف تحقیقات هوش مصنوعی حول اهداف بهخصوصی متمرکز بوده و از ابزارآلات خاصی استفاده میکنند. اهداف سنتی تحقیقات AI شامل این موارد اند: استدلال، نمایش دانش، برنامهریزی، یادگیری، پردازش زبان طبیعی، ادراک و توانایی در جابجایی و دستکاری اشیاء.[ت] هوش جامع (توانایی حل مسائل دلخواه) در میان اهداف بلند مدت این حوزه است. جهت حل چنین مسائلی، محققان AI فنون حل مسئله وسیع و یکپارچهای را شامل این موارد به کار بستهاند: جستوجو و بهینهسازی ریاضیاتی، منطق صوری، شبکههای عصبی مصنوعی و روشهای مبنی بر آمار، احتمالات و اقتصاد. AI همچنین با حوزههایی چون علوم کامپیوتر، روانشناسی، زبانشناسی، فلسفه و بسیاری از حوزههای دیگر مرتبط است.[۹]
این شاخه بر این فرض بنا شده است که هوش انسانی «را میتوان به دقت توصیف نمود، به طوری که میتوان آن را توسط یک ماشین شبیهسازی نمود».[ث] این فرض بحثهای فلسفی را پیرامون ذهن و اخلاقیات خلق موجودات هوشمند برانگیخته است، موجوداتی که دارای هوش شبیه-انسان اند. این مسائل توسط افسانهها، داستانهای تخیلی و فلسفه از زمانهای باستان مورد کاوش واقع شدهاند. ادبیات علمی-تخیلی و آیندهپژوهی نیز پیشنهاد میدهند که AI با پتانسیل و قدرت عظیمی که دارد، ممکن است منجر به ایجاد ریسک وجودی برای بشریت گردد.
اوپنایآی در حال مذاکره با شرکت آمازون برای جذب دستکم ۱۰ میلیارد دلار سرمایه جدید است. در صورت نهاییشدن این معامله جدید، فصل تازهای از همکاری این دو غول فناوری را شاهد هستیم و بزرگترین استارتآپ هوش مصنوعی همکاریهای خود را به فراتر از مایکروسافت، اولین حامی بزرگ مالی خود، گسترش میدهد. اوپنایآی براساس این همکاری از تراشههای اختصاصی هوش مصنوعی آمازون نیز استفاده بیشتری خواهد کرد.
گزارش تازه یک نهاد دولتی بریتانیا نشان میدهد استفاده از هوش مصنوعی به فراتر از کارکردهای فنی و کاری توسعه یافته و به حوزه عاطفی و اجتماعی زندگی مردم ورود کرده است. براساس این گزارش اکنون از هر سه بزرگسال بریتانیا، یک نفر از هوش مصنوعی برای حمایت عاطفی یا تعامل اجتماعی استفاده میکند.
گزارش سالانه «حکمرانی جهانی هوش مصنوعی ۲۰۲۵» که توسط اتحادیه بینالمللی مخابرات (ITU) و با مشارکت ۱۱ هزار متخصص از ۱۶۹ کشور منتشر شده، تصویری بیسابقه از آیندهای ارائه میدهد که در آن هوش مصنوعی دیگر یک ابزار نیست، بلکه یک بازیگر مستقل است. این گزارش اعلام میکند که سال ۲۰۲۵ آغاز عصر «دستیارهای هوش مصنوعی مستقل و خودکار» است؛ سامانههایی که میتوانند بدون دخالت مستقیم انسان تصمیم بگیرند، اجرا کنند و حتی در مقیاس صنعتی عمل کنند. اما بخش تکاندهنده گزارش نه فناوری، بلکه جغرافیای قدرت است: بیش از ۵۰ درصد توان محاسباتی پیشرفته جهان تنها در سه بلوک آمریکا، چین و اتحادیه اروپا متمرکز شده است و بیش از ۱۵۰ کشور هیچ مرکز پردازش هوش مصنوعی ندارند. از سوی دیگر، پیشبینی میشود مصرف برق مراکز داده AI تا سال ۲۰۳۰ به ۳۲۷ گیگاوات برسد؛ عددی که تنها با مصرف یک ایالت صنعتی پیشرفته در آمریکا مثل کالیفرنیا قابل مقایسه است.
اوپنایآی امکان تازهای را به چتبات ChatGPT اضافه کرده که به کاربران اجازه میدهد میزان صمیمیت، اشتیاق و حتی استفاده از ایموجیها را بهصورت مستقیم و در بخشی مجزا از این چتبات تنظیم کنند. این قابلیت جدید بر اساس اعلام اوپنایآی در شبکههای اجتماعی، از طریق منوی «Personalization» قابل دسترسی خواهد بود.
به گزارش پیوست، گوگل کلود در پست وبلاگی مربوط به این گزارش تاکید میکند که تحول مبتنی بر عاملها دیگر مربوط به آینده دور نیست و به زودی باید در انتظار ارزش تجاری ملموس این ابزارها باشیم. بر اساس این…
دولت ژاپن از برنامه بزرگی برای سرمایهگذاری در بخش هوش مصنوعی خبر داده است که براساس آن حدود ۱۹ میلیارد دلار به توسعه یک سامانه ملی هوش مصنوعی اختصاص خواهد داد. این طرح که با مشارکت دولت و بخش خصوصی به اجرا گذاشته میشود با هدف کاهش وابستگی این کشور به فناوریهای خارجی و تقویت رقابتپذیری صنعتی و امنیت ملی معرفی شده است.
صنایع پیشرو امروز دیگر به ابزارهای ساده هوش مصنوعی بسنده نمیکنند؛ چرا که نیاز فعلی صنعت، سیستمهای هوشمندی است که علاوه بر تحلیل، توانایی تفسیر، تصمیمگیری و اقدام مستقل را داشته باشند. بر همین اساس، در سطح جهانی تلاش میشود با کاهش فاصله میان صنعت و دانشگاه، حرکت به سمت هوش مصنوعی عاملمحور با سرعت بیشتری دنبال شود و هوش مصنوعی صرفاً بهعنوان یک ابزار کمکی در صنایع به کار گرفته نشود.
در حالی که سازمان ملی هوش مصنوعی نه ردیف بودجه مصوب داشت، نه شخصیت حقوقی مستقل و نه اساسنامه تأییدشده، ساختمانی برای استقرار آن اجاره شد؛ اجارهای که از مسیر صندوقی وابسته به معاونت علمی تأمین مالی شد، بیآنکه خود معاونت طرف قرارداد باشد. حالا ابهامها درباره منبع اعتبار، حدود قانونی صندوقها و ضعف تصمیمسازی در شکلگیری نهادی که قرار بود متولی سیاستگذاری هوش مصنوعی کشور باشد، مورد توجه قرار گرفته است.