تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۰۵ ساعت ۲۲:۰۵
گروه فرهنگ وهنر: «قلعه الموت و استحکامات دفاعی وابسته به آن» پس از ۲۵ سال کوشش، سرانجام به عنوان سیامین محوطه ایرانی در فهرست میرات تاریخی یونسکو ثبت شد؛ محوطهای که نه تنها یک دژ منفرد، بلکه یک چشماندازی دفاعی یکپارچه است.
قلعه الموت شامل قلعه اصلی و شش استحکامات مرتبط با آن (لمبسر، نویزرشاه، شمسکلایه، قسطینلار، شیرکوه و ایلان) است که در چشمانداز صخرهای و ناهموار رشتهکوه البرز در استان قزوین در شمال ایران جای گرفتهاند.
در لغت نامه دهخدا در توضیح معنی الموت آمده است: الموت، نام قلعهای است مشهور که مابین قزوین و گیلان واقع است و آن را به سبب ارتفاعی که دارد «اله موت»؛ یعنی «عقاب آشیان»، اله عقاب و آموت به معنی آشیان باشد، و چون عقاب در جاهای بلند آشیان میکند آن قلعه را بدین نام خواندند و بهکثرت استعمال، الموت شده است.
یونسکو نیز در توصیف این محوطه نوشته است: «از اواخر سده پنجم هجری (یازدهم میلادی)، الموت بهعنوان مرکز سیاسی، نظامی و فکری اسماعیلیان نزاری، جنبشی تاثیرگذار در جهان اسلام که دامنه نفوذش به فراسوی ایران و سراسر دنیای اسلام گسترده بود، ایفای نقش کرد.
این شبکه استحکاماتی هم پناهگاهی امن بود و هم پایگاهی علمی و فرهنگی که جامعهٔ نزاری را تا سقوط الموت در سال ۱۲۵۶ میلادی پشتیبانی کرد و پس از آن نیز برای مدتها بر تاریخ دینی و فکری منطقه تأثیر گذاشتانی در منابع تاریخی و مطالعات باستانشناسی برخوردار است.
مدیر پایگاه میراث فرهنگی الموت افزود: شمسکلایه دارای هفت غار طبیعی است که در فرهنگ محلی با نامهایی همچون «گرملوکا»، «طویله»، «حمام»، «انبار»، «گزنهسوراخ»، «قبلهلوکا» و «هفتک» شناخته میشوند؛ غارهایی که با دیوارهای سنگی و سازههای خشتی و آجری، معماری منحصربهفردی را شکل دادهاند.
این باستانشناس با اشاره به نتایج مطالعات باستانشناسی اظهار کرد: شواهد موجود نشان میدهد این غارها پیش از دوره اسلامی نیز مورد استفاده بودهاند. وجود گورستان هزاره نخست پیش از میلاد در دامنه دژ و سفالینههای کشفشده در داخل غارها، گویای استمرار سکونت و بهرهبرداری از این مجموعه در دورههای مختلف تاریخی است.
پرونده دژ الموت و استحکامات دفاعی وابسته به آن» در جریان چهل و هشتمین دوره مجموع عمومی کمیته میراث جهانی یونسکو در شهر بوسان کره جوبی و بر اساس معیار سوم یونسکو (گواهی منحصر به فرد یا حداقل استثنایی بر یک سنت فرهنگی یا تمدنی که زنده است یا از بین رفته است) در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد تا شمار محوطههای جهانی ایران به عدد ۳۰ برسد.
قلعه الموت شامل قلعه اصلی و شش استحکامات مرتبط با آن (لمبسر، نویزرشاه، شمسکلایه، قسطینلار، شیرکوه و ایلان) است که در چشمانداز صخرهای و ناهموار رشتهکوه البرز در استان قزوین در شمال ایران جای گرفتهاند.
در لغت نامه دهخدا در توضیح معنی الموت آمده است: الموت، نام قلعهای است مشهور که مابین قزوین و گیلان واقع است و آن را به سبب ارتفاعی که دارد «اله موت»؛ یعنی «عقاب آشیان»، اله عقاب و آموت به معنی آشیان باشد، و چون عقاب در جاهای بلند آشیان میکند آن قلعه را بدین نام خواندند و بهکثرت استعمال، الموت شده است.
یونسکو نیز در توصیف این محوطه نوشته است: «از اواخر سده پنجم هجری (یازدهم میلادی)، الموت بهعنوان مرکز سیاسی، نظامی و فکری اسماعیلیان نزاری، جنبشی تاثیرگذار در جهان اسلام که دامنه نفوذش به فراسوی ایران و سراسر دنیای اسلام گسترده بود، ایفای نقش کرد.
این شبکه استحکاماتی هم پناهگاهی امن بود و هم پایگاهی علمی و فرهنگی که جامعهٔ نزاری را تا سقوط الموت در سال ۱۲۵۶ میلادی پشتیبانی کرد و پس از آن نیز برای مدتها بر تاریخ دینی و فکری منطقه تأثیر گذاشتانی در منابع تاریخی و مطالعات باستانشناسی برخوردار است.
مدیر پایگاه میراث فرهنگی الموت افزود: شمسکلایه دارای هفت غار طبیعی است که در فرهنگ محلی با نامهایی همچون «گرملوکا»، «طویله»، «حمام»، «انبار»، «گزنهسوراخ»، «قبلهلوکا» و «هفتک» شناخته میشوند؛ غارهایی که با دیوارهای سنگی و سازههای خشتی و آجری، معماری منحصربهفردی را شکل دادهاند.
این باستانشناس با اشاره به نتایج مطالعات باستانشناسی اظهار کرد: شواهد موجود نشان میدهد این غارها پیش از دوره اسلامی نیز مورد استفاده بودهاند. وجود گورستان هزاره نخست پیش از میلاد در دامنه دژ و سفالینههای کشفشده در داخل غارها، گویای استمرار سکونت و بهرهبرداری از این مجموعه در دورههای مختلف تاریخی است.
پرونده دژ الموت و استحکامات دفاعی وابسته به آن» در جریان چهل و هشتمین دوره مجموع عمومی کمیته میراث جهانی یونسکو در شهر بوسان کره جوبی و بر اساس معیار سوم یونسکو (گواهی منحصر به فرد یا حداقل استثنایی بر یک سنت فرهنگی یا تمدنی که زنده است یا از بین رفته است) در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد تا شمار محوطههای جهانی ایران به عدد ۳۰ برسد.