۴ مرداد ۱۴۰۵ – ۱۹:۲۰
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، نبرد نهروان که در نهم صفر سال ۳۸ هجری قمری میان سپاه امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب (ع) و گروه موسوم به خوارج (مارقین) درگرفت، یکی از پیچیدهترین، حساسترین و آموزندهترین فرازهای تاریخ صدر اسلام است. این نبرد برخلاف جنگهای جمل و صفین که مواجهه با عهدشکنان سیاسی و دنیاطلبان شام بود، رویارویی با جریانی بود که از درون جبهه خودی سر برآورد؛ جریانی متشکل از زاهدان قشری، سطحینگران بدوی و متعصبانی کجاندیش که با شعارهای جذاب دینی، عمیقترین ضربهها را بر پیکر جامعه اسلامی وارد ساختند. بررسی این واقعه از ریشههای پیدایش در صفین تا بستر نبرد در نهروان و بازتاب آن در نهجالبلاغه، ابعاد گوناگون این انحراف فکری و فتنهانگیزی سیاسی را آشکار میکند.
ریشهها و زمینههای شکلگیری خوارج در صفین
بنابر روایت مهر، بذر فتنه خوارج در آخرین روزهای نبرد صفین کاشته شد. زمانی که سپاه امام علی (ع) در آستانه پیروزی نهایی بر لشکر معاویه قرار داشت، عمرو بن عاص با درک شکست حتمی شام، حیله بلند کردن قرآنها بر سر نیزه را مطرح کرد. این نیرنگ، بافت سطحینگر و خسته سپاه کوفه را به شدت تحت تأثیر قرار داد. اشعث بن قیس و جمع زیادی از قاریان و زاهدان قشری سپاه امام، مجذوب این ظاهر فریبا شدند و با اصرار و حتی تهدید جانی امام، خواهان توقف جنگ و پذیرش حکمیت قرآن شدند.