۱۴۰۲/۱۲/۲۸ ۱۵:۵۶
پرسش:
زیدیه، همچون امامیه، یکی از مذاهب و فرق شیعی است و شباهتها و تفاوتهایی با امامیه دارد. لطفاً مهمترین شباهتها و تفاوتهای آنها با شیعه امامیه را بیان بفرمایید.
پاسخ:
دو مذهب امامیه و زیدیه از مذاهب شیعی هستند که علیرغم اشتراکاتی که در اصول و فروع دینی دارند، تفاوتهایی نیز با هم دارند که بخش قابل توجهی از این تفاوتها ناشی از اختلاف نظری است که آنها در باب «امامت» دارند. در ادامه با تأکید بر همین موضوع نکاتی تقدیم میشود:
نکته اول:
امامیه و زیدیه در اصل امامت و بسیاری از مباحث مرتبط با آنهم نظر بوده و اشتراکات فراوانی میان این دو وجود دارد که به صورت خلاصه به آنها اشاره میکنیم.
ـ امامت جزء اصول دین: هر دو مذهب امامیه و زیدیه بر این عقیدهاند که امامت جزء اصول دین است. (1)
ـ ضرورت وجود امام: هر دو مذهب عقیده دارند وجود امام ضرورت داشته و زمین هیچ گاه از حجت خالی نخواهد شد. (2)
ـ وجوب عقلی نصب امام بر خداوند طبق قاعده لطف: امامیه و زیدیه بر این امر اشتراک دارند که طبق قاعده لطف، نصب امام بر خداوند واجب است و به طور کلی وجوب امام را از طریق عقل اثبات میکنند. (3)
ـ نص، راهی برای نصب امام: دارای علم غیب میباشند. (16) در طرف دیگر، زیدیه علم لدنی امام را نپذیرفته و علم ایشان را عادی میپندارند و اعلم بودن امام را شرط ندانستهاند. (17) البته فرقه جارودیه که از زیدیه منشعب شده در باب علم امام با امامیه هم عقیدهاند. (18)
ـ تعداد امامان: از دیدگاه امامیه تعداد امامان مشخص بوده و بر اساس روایات متعدد از خود پیامبر (صلیالله علیه و آله)- که عامه و خاصه آن را نقل کردند- دوازده تن هستند؛ چنانچه آیتالله صافی گلپایگانی 271 حدیث از منابع عامه و خاصه را نقل کرده است. (19) اما زیدیه هرچند روایات دال بر ائمه اثناعشر را جوامع روایی خود نقل کرده و بعضی از آنها را نیز پذیرفتهاند، ولی به حصر امام در عدد معینی معتقد نیستند. در تفکر آنها هر فردی که شرایط امامت زیدی را داشته باشد، میتواند به امامت زیدی نائل آید و هیچ حصری در عدد ائمه وجود ندارد. (20)
موارد یاد شده، گوشهای از مهمترین افتراقات دو مذهب امامیه و زیدیه در باب امامت بشمار میرود.