۱۴۰۳/۰۱/۱۹ ۱۶:۴۲
پرسش:
آیا شیخیه یکی از جریانهای فکری امامیه است یا بیرون از جریان فکری امامیه است و فرقهای شیعی همچون زیدیه و اسماعیلیه است؟ تفاوت شیخیه با دیدگاه امامیه چیست که سبب شده آن را با نام و عنوان شیخیه بشناسند؟ آیا آنها درباره تعداد یا اوصاف امام دیدگاه دیگری دارند؟ ممنون میشوم دیدگاه آنها درباره امامت و فرقش با دیدگاه امامیه را توضیح دهید.
پاسخ:
یکی از مسلماتِ ملل و نحل، ایجاد فرقههای فراوانی است که در طول تطور یک دین، مذهب و فرقه پدیدار میشود. علت جدایی یا انشعاب فرقهای، معمولاً آراء و نظرات کلامی است که یک شخص یا گروه را از دیگران جدا میکند و آنها را دارای نامی مستقل، شاگردان و پیروان و نیز کتابهای مربوط به مسلکشان مینماید. اینک به بررسی فرقهای به نام «شیخیه» پرداخته و به وجه تمایز آنان با امامیه اشاره میکنیم.
نکته اول:
شیخیه، فرقهای جدا شده از شیعیان اثنی عشری است که به پیروان و جانشینان شیخ احمد احسایی (1166-1241 ق) اطلاق میگردد. وجه تسمیه این فرقه به شیخیه، انتساب به شیخ احمد احسایی و نسبت شیخیه به اوست. البته شیخ احمد احسایی خودش را فرقه جداشده نمیدانست و اختلافش با عالمان دیگر، نیدانند (2) اما در واقعیت، این فرقه، خواسته یا ناخواسته موجب افتراق و اختلاف میان مسلمین شده و با طرح برخی عقاید نادرست و ادعاهای گزاف درباره رهبران خود، سبب تفرقه میان شیعیان شد و در پیدایش فرقههای بابیه و بهائیه (3) نیز تأثیر نهاد.
نکته دوم:
روش و مبنای تفکر هر فرقهای، حکایت از نحوه استفاده از منابع دینی و به عبارتی روشن شدن نقشه راهِ آن فرقه در تفسیر و تبیین مسائل و موضوعات آن دین دارد. مبنای تفکر احسایی (بهعنوان رأس فرقه شیخیه) و روش اصلی او در بیان عقاید، این است که تنها راه کشف معارف، توسل به معصومان و مراجعه به آثار آنان است و آدمی به استقلال قادر به درک هیچ یک از علوم نیست. (4) همچنین ایشان، سخنان فلاسفه را سازگار با قواعد دینی ندانسته و انتقادهایی را نسبت به ایشان روا میدارد. (5) در حالی که فلاسفه امامیه، ضمن پایبندی به عقل و اصول فلسفه، درپی تلاشی مضاعف برای دستیابی به مفاهیم روایات اهلبیت (علیهمالسلام) از منظر عقل بودهاند.