۱۴۰۳/۰۳/۰۱ ۱۳:۰۷
پرسش:
قرآن یکجا میگوید همه گناهان بخشیده میشود (زمر، آیه 53) و یکجا میگوید به غیر از شرک بخشیده میشود. (نساء، آیات 48 و 116) و جای دیگر درباره بنیاسرائیل و گوسالهپرستی و… میگوید آنها را عفو کرد (نساء، آیه 153)! اینها چگونه قابلجمعاند؟! بالاخره تصمیم خدا برای شرک و توبه چیست؟! آیا توبه فقط شرک را پاک نمیکند، ولی بقیه را پاک میکند؟
پاسخ:
خداوند یکی از نشانههای الهی بودن قرآن را نبود اختلاف و تناقض در بین آیات آن دانسته است؛ (۱) اما گاه دیده و شنیده میشود که برخی مدعی شده و میشوند که در قرآن مطالب ضد و نقیضی است! از این موارد با عنوان «تناقضنما» یاد میشود. با دقت در این موارد، آشکار میشود سرّ اینکه برخی دچار توهم وجود تناقض در قرآن شدهاند قرائت بدون تدبّر و تفکر این کتاب آسمانی است؛ به خاطر همین، خداوند فرموده است که اگر در این قرآن تدبر کنید در آن اختلافی نمییابید و این یعنی، قرائت بدون تدبر قرآن منجر به این خواهد شد که گمان کنید بین برخی از آیات آن، دوگانگی و ناسازگاری است.
مخاطبان آیه 53 سوره زمر مشرکان هستند:
مخاطبان اولیه آیه 53 سوره زمر مشرکان و بتپرستان مکهقْنَطُوا مِنْ رَحْمَهِ اَللّهِ إِنَّ اَللّهَ یَغْفِرُ اَلذُّنُوبَ جَمِیعاً إِنَّهُ هُوَ اَلْغَفُورُ اَلرَّحِیمُ﴾؛ بگو: ای بندگان من که [با ارتکاب گناه] به خودتان جفا کردهاید! از رحمت و لطف خدا ناامید نشوید، یقیناً خدا همه گناهان را میآمرزد؛ زیرا او بسیار آمرزنده و مهربان است.
البته این بخشش به قرینه دو آیه بعدی بهشرط این است که آنان توبه کنند، بهسوی خدا برگردند، تسلیم اوامر و نواهی الهی شوند و ازآنچه خداوند نازل میکند، تبعیت و پیروی کنند: ﴿ وَ أَنِیبُوا إِلى رَبِّکُمْ وَ أَسْلِمُوا لَهُ مِنْ قَبْلِ أَنْ یَأْتِیَکُمُ اَلْعَذابُ ثُمَّ لا تُنْصَرُونَ * وَ اِتَّبِعُوا أَحْسَنَ ما أُنْزِلَ إِلَیْکُمْ مِنْ رَبِّکُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ یَأْتِیَکُمُ اَلْعَذابُ بَغْتَهً وَ أَنْتُمْ لا تَشْعُرُونَ﴾؛ و بهسوی پروردگارتان بازگردید و تسلیم [فرمانها و احکام] او شوید، پیش از آنکه شما را عذاب آید و آنگاه یاری نشوید؛ و از نیکوترین چیزی که از طرف پروردگارتان بهسوی شما نازل شده است پیروی کنید، پیش از آنکه ناگهان و در حالی که بیخبرید، عذاب به شما رسد. (3)