۱۴۰۳/۰۵/۲۰ ۱۴:۰۰
پرسش:
ستون توبه چیست؟ کدام آیه در قرآن به آن اشاره دارد؟ شأن نزول و علت نامگذاری آن چیست؟
پاسخ:
خلقت انسان بهگونهای است که همواره در معرض خطا و لغزش قرار دارد. ازاینرو خدای حکیم بر اساس رحمت واسعه خود، برای جبران لغزشها و کجرویهای انسان دری به نام توبه را به روی او گشوده است که بتواند خطاهای گذشته را جبران و از کوره راه معصیت الهی به صراط مستقیم اطاعت و بندگی خدای سبحان برگردد. بر همین اساس، «توبه» در قرآن کریم از جایگاه ویژهای برخوردار است و در اندیشه اسلامی بهعنوان یک عمل مهم و مؤثر در طهارت و پاکسازی انسان تلقی میشود؛ بنابراین توبه راه جبران و وسیلهای امیدبخش است که انسانهای بیشماری را از خطر سقوط در وادی یأس و ناامیدی و هلاکت نگه میدارد.
ستون توبه و علت نامگذاری آن
ستون توبه یکی از ستونهای مشهور و دارای فضیلت مسجدالنبی است که چهارمین ستون از سمت منبر، دومین ستون از سمت قبر شریف پیامبر اکرم صلیالله علیه و آله و سومین ستون از سمت قبله است (۱) که به خاطر ماجرای توبه یکی از اصحاب رسول خدا صلیالله علیه و آله به نام «بشیر بن عبدالمنذر انصاری» مشهور به «ابولبابه» این ستون را ستون توبه یاا دو یا چند نفر دیگر از یاران پیامبر از شرکت در جنگ «تبوک» خوددارى کردند و هنگامیکه آیات قرآن در مذمت متخلفین را شنیدند بسیار ناراحت و پشیمان گشتند، خود را به ستونهای مسجد پیامبر بستند.
هنگامیکه پیامبر از جنگ بازگشت و از حال آنها خبر گرفت عرض کردند: آنها سوگند یادکردهاند که خود را از ستون باز نکنند تا اینکه پیامبر آنها را بازنماید. رسول خدا فرمود: من نیز سوگند یاد میکنم چنین کارى را نخواهم کرد، مگر اینکه خداوند به من اجازه دهد. آیه فوق نازل شد که خداوند توبه آنها را پذیرفته و پیامبر آنها را از ستون مسجد باز کرد. آنها به شکرانه این موضوع، همه اموال خود را به پیامبر تقدیم داشتند و عرض کردند: این همان اموالى است که به خاطر دلبستگی به آن، ما از شرکت در جهاد خوددارى کردهایم، همه اینها را از ما بپذیر و در راه خدا انفاق کن. پیامبر صلیالله علیه و آله فرمود: هنوز دستورى دراینباره بر من نازل نشده است. چیزى نگذشت که آیه بعد نازل شد و دستور داد: پیامبر قسمتى از اموال آنها را برگیرد و مطابق بعضى از روایات یکسوم از اموال آنها را پذیرفت.