۱۴۰۳/۰۵/۳۰ ۰۸:۲۴
پرسش:
بر اساس روایات معصومان علیهمالسلام، انجام کارهای حرام و اعمال بد، آیا به غیر از عقاب اخروی و اثرات منفی در دنیا، تأثیر در شخصیت انسان هم خواهد داشت؟
پاسخ:
اهلبیت علیهمالسلام در جهت تکامل و هدایت انسان همواره سعی داشتهاند تا او را از گناه و معصیت برهانند. یکی از راهکارهای ایشان، بیان اثرات و عواقب گناهانی است که فرد مرتکب آن میشود. برخی فکر میکنند که اثرات گناه منحصر در قیامت بوده و یا نهایتاً اثراتی مادی هم در زندگی دارد؛ اما نکتهی قابلتوجه اینکه کارهای بد میتواند بر روح و شخصیت انسان نیز تأثیر گزار باشد. در ادامه برخی از تأثیرات اعمال ناشایست بر شخصیت انسان بیان خواهد شد.
تأثیر کارهای بد بر شخصیت افراد
همانگونه که کارهای خوب میتواند بر شخصیت افراد تأثیر گزار باشد، کارهای بد نیز میتوان در روان آدمی تأثیر بگذارد. مطابق احادیث، این اثر آنی و سریع است. امام صادق علیهالسلام در این رابطه فرمودهاند: «إِنَّ عَمَلَ السَّیِّئِ أَسْرَعُ فِی صَاحِبِهِ مِنَ السِّکِّینِ فِی اللَّحْم». (1) همانا سرعت تأثیر کار بد در آدمى از سرعت تأثیر کارد در گوشت بیشتر است.
لَ کُلُّ غَنِیٍّ مُتْرَفٍ». (8) از بین رفتن چهار خصلت دل را بمیرانند، گناه روى گناه همصحبتی بسیار با زنان، مجادله با بیخرد که پشت سر هم میگوید و حق را نمیپذیرد و همنشینی با مردگان، عرض شد یا رسولالله مردگان کیاناند؟ فرمود هر ثروتمند خوشگذرانى است.
واضح است که مرگ قلب به معنای ایست قلبی نیست بلکه منظور، تأثیر این گناهان بر روح و عاطفه آدمی است. با این توضیح مشخص میشود که آیه 14 سوره مطففین ﴿ بَلْ رانَ عَلى قُلُوبِهِمْ ما کانُوا یَکْسِبُون ﴾؛ بلکه آنچه (از کردار زشت) کسب کردهاند، زنگار قلوب آنان شده است نیز به همین معنا است؛ بنابراین، یکی از مهمترین اثرات گناه و کارهای ناشایست، تأثیر آن بر قلب است بهگونهای که باعث تاریک شدن، قساوت قلب و از بین رفتن عاطفهی انسان میشود. البته در احادیث راههایی برای برونرفت از این اثر نیز ذکر شده است. مطابق روایاتی که بیان شد، توبه یکی از این درمانها است. همچنین مطالعه و عمل به احادیث اهلبیت علیهمالسلام نیز از دیگر این کارها میتوان برشمرد. (9)