۱۴۰۳/۰۶/۲۶ ۱۳:۰۹
پرسش:
آزادسازی خرمشهر، یکی از اهداف اصلی ایران در دفاع مقدس بود، اما پس از آن جنگ تداوم یافت. برخی بر این باورند که شعارهای آرمانی ایران مانند راه قدس از کربلا میگذرد، عامل تداوم جنگ بود. علت اصلی ادامه جنگ تحمیلی بعد از آزادسازی خرمشهر چه بود؟
پاسخ:
طولانی بودن و به عبارت بهتر، طولانی شدن جنگ ایران عراق، هزینههای جانی و مالی سرسامآوری برای کشور داشت. تداوم هزینهها حتی برای یک روز غیرقابلتصور است، چه رسد به هشت سال. این مهم موجب گردید که میان اهالی سیاست، اختلافاتی در تحلیل این موضوع رخ دهد. بسیاری بر این باورند که ادامه جنگ نتیجه سیاستهای اشتباه و خصوصاً رویکرد شعاری سردمداران انقلابی ایران بود که بدون توجه به نظرات کارشناسان و عقلا، با اصرار بر شعارهایی مثل راه قدس از کربلا میگذرد، موجب تحمیل تداوم چنین خساراتی به ملت ایران شدند. حتی ادعاشده است که رسانههای غربی و عربی در کشاکش روزهای منتهی به فتح خرمشهر اعلام میکردند که کشورهای عربی پذیرفتهاند خسارتی بین 30 تا 50 میلیارد را بهعنوان غرامت پرداخت کنند. (1) مضاف بر اینکه پس از فتح خرمشهر در خردادماه سال 1361 و زمانی که ایران دست برتر را در جنگ داشت باید جنگ به پایان میرسید. بهواقع ما باسیاستهای قابل دفاع مواجه هستیم یا پراشتباه و یا حتی خائنانه؟
برای پاسخ به پرسش فوق و تحلیل چرایی طولانی شدن جنگ، نکات زیر قابلتوجه و تأمل است:
1. در تاریخ تحلیلی یا تحلیل وقایع تاریخی، نمیتوان بدون در نظر گرفتن شرایط آن دوران، به نتیجه دقیقی رسید. اتمام یا ادامه جنگ، تصمیمی نبود که بتوان بهسادگی روی آن متوقف شد و متغیرهای گوناگون را در رابطه با آن در نظر نگرفت. ضمن اینکه منطقی نیست که تصور کنیم ضرورتاً بهترین تصمیم، همان تصمیمی است که مورد تصور ما است. بلکه با توجه به شواهد تاریخی و اصول علمی میتوان به نتایج منطقیتری رسید.
2. اتمام جنگ یا صلح، مسئلهای تکبعدی نیست. بلکه اتمام جنگ، مجموعهای از تعیین تکلیف مسائل مهمی مانند آتشبس، نحوه و شرایط آن، عقبنشینی و نحوه و شرایط آن، تعیین متجاوز، تأمین خسارتهای وارده، تأمین بعدی و … است. برخلاف تبلیغاتی رایج، تمام این مسائل، یا مبهم و یا بهصورت واضح، علیه منافع ایران بود.