۱۴۰۳/۰۸/۰۱ ۱۳:۵۹
پرسش:
یکی از ادله شیعیان بر ضرورت وجود امام غائب، خالی نبودن زمین از حجت است و برای تأیید آن به کلام حضرت علی استناد میکنند که فرمود زمین بدون حجت نمیماند. اشکال این استدلال این است که اگر امام غائب وجود نداشته باشد، زمین خالی از حجت نمیماند چراکه اولاً برخی از پیامبران مثل حضرت خضر و حضرت عیسی هنوز زنده و غائباند. ثانیاً عقل نیز حجت است و با توجه به پرورش و هدایت عقل توسط خاتمالانبیاء، نیازی به حجت دیگر نیست. چگونه به این اشکال، پاسخ میدهید؟
پاسخ:
شیعیان مستند به دلایل عقلی و روایی معتقدند که زمین خالی از حجت نیست و باید در هر دورهای پیامبر یا امام وجود داشته باشد و از سال 260ق تاکنون، امام مهدی عجل الله تعالی فرجه حجت زمین است که به عللی در پرده غیبت به سر میبرند تا در زمان مناسب، ظهور نمایند. مخالفان باور به امام مهدی عجل الله تعالی فرجه، اشکالات متنوعی به این باور وارد کردهاند؛ ازجمله اینکه، حتی اگر ضرورت حجت در زمین را بپذیریم، باوجود عقل که حجت باطنی است و با وجود پیامبرانی همچون حضرت خضر و حضرت عیسی علیهماالسلام که هنوز زندهاند و حجت خدا بهحساب میآیند، نیازی به حجت دیگر نیست و ضرورت ندارد که امام مهدی وجود داشته بش آید که باوجود عقل که معارف اسلامی، آن را بهعنوان حجت باطنی معرفی میکنند، اصلاً چه نیازی به حجت دیگری با کارکردهای یادشده است؟
در پاسخ به این پرسش، گفتنی است: عقل اگرچه حجت خدا و چراغ راه هدایت است، اما گستره او محدود است. عقل بهتنهایی و به شکل مستقل، قدرت حل برخی از مسائل را ندارد؛ ازاینرو، باید کمککار دیگری وجود داشته باشد تا اطلاعات مناسبی در اختیار عقل قرار بدهد. گاهی نیز عقل آدمی به خاطر انس با دنیا و امور مادی، کارکرد اصلی خود را از دست میدهد و درنتیجه، برای احیای آن، به حجت دیگری نیاز است که توانایی احیای عقل دفن شده زیر خروارها خاک دنیا را دارد. (9) بگذریم از اینکه، باوجود عقل میان مردم، برای حفاظت از دین و حل اختلافات جامعه، همچنان نیازمند کسانی هستیم که کلام آنها در هنگام اختلافات، فصل الخطاب (سخن آخر) بهحساب میآید و با رهبری جامعه دینی، از دین حفاظت میکنند.
بنابراین، حجت بودن عقل و معتبر دانستن آن، به معنای بینیازی از حجتهای ظاهری و هادیان الهی نیست؛ و اگر چنین میبود، اساساً نباید دینی تشریع میشد و پیامبری ارسال میشد. این دو (عقل و دین) مکمل یکدیگرند و یکی ما را از دیگری بینیاز نمیسازد.