۱۴۰۳/۱۰/۰۱ ۱۴:۰۶
پرسش:
وظایف اخلاقی ما نسبت به مادرمان چیست؟
پاسخ:
در نگاه آموزههای اسلام رعایت حقوق والدین از جانب فرزندان بسیار مورد تأکید است. دستورات فقهی، تکلیفی و اخلاقی دین نسبت بهحق والدین نشان از این اهمیت دارد. در این بین، حق مادر به شکل ویژهتری مورد سفارش قرارگرفته است.
پذیرش مسئولیت در خانواده به سعادت و سلامت آن خانواده کمک میکند. تمام اعضای خانواده در برابر یکدیگر وظائف و مسئولیتهایی دارند؛ اما با توجه به تذکرات قرآن وظیفه فرزندان در مقابل پدر و مادر از اهمیت بالاتری برخوردار است. اسلام همواره همه فرزندان را به احسان و احترام به والدین دعوت نموده است. خداوند در قرآن میفرماید: ﴿ وَوَصَّینَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَیهِ…﴾؛ «و ما به هر انسانی سفارش کردیم که در حقّ پدر و مادر خود نیکی کن». (1) اهمیت این موضوع زمانی روشن میگردد که قرآن موضوع احسان به والدین را در کنار ایمان به خداوند مطرح کرده است: ﴿ … لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَینِ إِحْسَانًا… ﴾؛ جز خدا را نپرستید و به پدر و مادر احسان کنید…﴾. (2)
جایگاه مادر
اگرچه اسلام در رابطه با والدین سفارشهای فراوانی دارد، اما بهطور خاص درآفتاب باشد و تو سایهنشین باشی. او از خواب شیرین خود به خاطر تو چشم پوشید و رنج بیخوابی را بر خود هموار ساخت. او تو را از گرمای تابستان و سرمای زمستان حفظ کرد. او همه این رنجها را تحمل کرد که تو را داشته باشد وتو از آن او باشی. باید بدانی که تو قدرت و توانائی شکرگزاری مادرت را نداری، مگر آنکه خداوند تو را یاری کند و بر ادا حق او توفیقت دهد».
اطاعت از مادر
یکی از وظایف اخلاقی فرزندان در برابر مادر این است که تا جایی که میتوانند مطابق میل مادر باشند و اجازه دهند نظر او مقدم بر سایر نظرها باشد؛ بنابراین اگر عدم تبعیت ما موجب آزار مادر شود ما حق نداریم خلاف امر او عمل کنیم. والدین و مخصوصاً مادر جز خیر و سعادت فرزندان را نمیخواهند؛ بنابراین تبعیت از مادر را میتوان بهعنوان یک وظیفه اخلاقی دنبال کرد. البته شرط تبعیت این است که آنچه مادر میگوید منطبق بر شرع و اخلاق باشد. پیامبر اکرم صلیالله علیه و آله میفرمایند: «وَ وَالِدَیْک فَأَطِعْهُمَا وَ بَرَّهُمَا حَیَّیْنِ کَانَا أَوْ مَیِّتَیْنِ»؛ (6) «و امّا نسبت به پدر و مادرت، از آنها اطاعت کن و به ایشان نیکی کن خواه زنده باشند یا نباشند».