۱۴۰۳/۱۰/۰۶ ۱۲:۴۰
پرسش:
ادعای اقتباس قرآن از متون مقدس رایج در بینالنهرین و عراق درست است؟ چرا؟
پاسخ:
برخی از مستشرقان تحت تأثیر مطالعات عهدین و بدون درنظرگرفتن تفاوتهای قرآن با کتاب مقدس، با این پیشفرض که قرآن نیز همانند کتاب مقدس در طول زمان، شکل نهایی خود را پیدا کرده و به شکل کنونی درآمده، فرضیههای نادرستی را درزمینه تدوین قرآن مطرح کردهاند. یکی از این مستشرقان جان ونزبرو (John Wansbrough) است. به باور او تحریرهای متفاوت داستان واحد در سورههای قرآن ناشی از منابع مختلف آنها است.(1) این ادعا توسط نویسندگان مقاله «سنتهای مختلف در قرآن: بررسی تحلیل ونزبرو از داستان شعیب در قرآن و ارزیابی پیامدهای آن» بررسی و نقد شده است.(2) در این نوشتار اهم نتایج این مقاله بیان میشود.
جان ونزبرو و ادعای اقتباس قرآن از منابع مختلف
از نگاه جان ونزبرو تحلیل ادبی متن قرآن نمایانگر وجود منابع مختلف برای آن است. او از تکرار داستانی واحد در قرآن و عدم تطابق کامل تحریرهای آن باهم به این نتیجه رسیده که هرکدام از این نقلهای متفاوت، از منبع و سنتی مختلف و مستقل گرفته شده است. به باور او هرچه داستانی کوتاهتر، مبهمتر و سادهتر باشد از منبعی متقدمتر آمده و در نقطه مقابل، داستان بلندتر، گویاتر، منسجمتر و دارای جزئیات بیشتر، ریشه در منبعی متأخرتر دارد.
پیشفرضهای بدون دلیل جان ونزبرو
مشکل اصلی ادعای جان ونزبرو پیشفرضهای بدون دلیل و اثبات نشده بلکه ابطالشده اوست. در ادامه، به سه پیشفرض اشاره میشود: