۱۴۰۳/۱۰/۱۱ ۱۲:۱۸
پرسش:
اگر انسان پولی داشته باشد، بهتر است این وجه را به مادرش بدهد تا سفر زیارتی برود یا به فقیر کمک نماید؟
پاسخ:
در آموزههای اسلام، رعایت حقوق والدین از جانب فرزندان، بسیار تأکید شده است. دستورات فقهی، تکلیفی و اخلاقی دین نسبت بهحق والدین، نشان از این اهمیت دارد. در این بین، حق مادر به شکل ویژه مورد سفارش قرار گرفته است. از سوی دیگر انفاق و کمک به فقرا از اهمیت بالایی برخوردار است تا جایی که انسان مؤمن نباید نسبت به نیازمندان بیتفاوت باشد.
با توجه به تذکرات قرآن، وظیفه ی فرزندان در مقابل پدر و مادر از اهمیت بالایی برخوردار است. اسلام همواره همهی فرزندان را به احسان و احترام به والدین دعوت کرده است. خداوند در قرآن میفرماید: «وَ وَصَّینَا الْإِنْسَانَ بِوَالِدَیهِ… ؛ و ما به هر انسانی سفارش کردیم که در حقّ پدر و مادر خود نیکی کن».(1) اهمیت این موضوع زمانی روشن میگردد که قرآن موضوع احسان به والدین را در کنار ایمان به خداوند مطرح کرده است: «… لَا تَعْبُدُونَ إِلَّا اللَّهَ وَبِالْوَالِدَینِ إِحْسَانًا … ؛ … جز خدا را نپرستید و به پدر و مادر احسان کنید…».(2)
جایگاه مادر
اگرچه اسلام در رابطه با والدین سفارشهای فراوانی دارد؛ اما به طور خاص در برخی از آیات و روایات به حق مادر اشاره شده است. ازجمله در سورهی لقمان آمده است: «وَ وَصَّیْنَا الاِنْسانَ بِوالِدَیْهِ حَمَلَتْهُ اُمُّهُ وَهْناً عَلی وَهْن وَ فِصالُهُ فی عامَیْنِ… ؛ انسان را درباره پدر و مادرش توصیه کردیم، (بهویژه) که مادرش با ضعف و زحمت طاقتفرسا او را در رحم خود پروراند و در دو سال او را شیر داد».(3) و یا در روایت آمده است: «قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَی اَلنَّبِی صَلَّی اَللَّهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ فَقَالَ یا رَسُولَ اَللَّهِ مَنْ أَبَرُّ قَالَ أُمَّک قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ أُمَّک قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ أُمَّک قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ أَبَاک».(4) امام صادق علیهالسلام فرمود: «مردی به حضور پیامبر آمد و گفت به چه کسی احسان کنم؟ فرمود: به مادرت. گفت: بعد به چه کسی؟ فرمود: به مادرت. عرض کرد: سپس به چه کسی؟ فرمود: به مادرت. گفت: بعد به چه کسی؟ گفت: به پدرت».
انفاق
در آموزههای اسلام، انفاق و کمک به دیگران دارای ارزش و اهمیت است. مطابق آیات کریمه کسی که انفاق میکند، پاداشش را از خدا دریافت میکند و بلکه فزونتر از آنچه که در راه خدا داده است، پس میگیرد. خداوند در قرآن میفرماید: «وَمَا أَنْفَقْتُمْ مِنْ شَیْءٍ فَهُوَ یُخْلِفُهُ وَهُوَ خَیْرُ الرَّازِقِینَ؛ و هر چیزی را (در راه او) انفاق کنید جای آن را پر میکند و او بهترین روزیدهندگان است».(5)