۱۴۰۳/۱۱/۲۷ ۱۱:۰۱
پرسش:
در جنگ فلسطین آیا خشونت به خرج دادن و برپاداشتن جنگ برای دفع شر آینده دشمن، مجوز اخلاقی دارد؟
پاسخ:
هر کشوری و هر ملتی در طول تاریخ دارای دشمنانی باانگیزههای مختلفی بودهاند. بسیاری از استعمارگران و مستکبران تاریخ برای حفظ و جلب منافع خود از طریق کشورها و مردمشان، درصدد ظلم و کشورگشایی ظالمانه از طریق جنگ و خشونت برآمدهاند؛ اما اینکه وظیفه کشورها در این موضوع چیست و نظر اخلاقی اسلام چیست نیاز به توجه به نکات زیر دارد.
1. با توجه به نکته، بالا یک اصل در قوانین و منابع اصیل اسلامی وجود دارد که همیشه خود را برای حمله و تهاجم دشمن آماده نگهدارید؛ یعنی ازنظر نیروی انسانی و قوای نظامی و ابزار و اسلحههای جنگی همیشه یک کشور مسلمان و اخلاقی باید خود را در مسیر پیشرفت قرار دهد و در مسئله نظامی همیشه آمادگی خود برای رویارویی با دشمن را حفظ کند. قرآن میفرماید: ﴿وَأَعِدّوا لَهُم مَا استَطَعتُم مِن قُوَّهٍ وَمِن رِباطِ الخَیلِ تُرهِبونَ بِهِ عَدُوَّ اللَّهِ وَعَدُوَّکُم وَآخَرینَ مِن دونِهِم لا تَعلَمونَهُمُ اللَّهُ یَعلَمُهُم وَما تُنفِقوا مِن شَیءٍ فی سَبیلِ اللَّهِ یُوَفَّ إِلَیکُم وَأَنتُم لا تُظلَمون﴾؛(1) «هر نیرویی در قدرت دارید، برااتر از آن را داشت که همان دعوت به راه خدا از طریق حکمت و موعظه نیک و جدال احسن بود… و این سیره نیک حضرت ادامه پیدا کرد. لذا تمام جنگهای حضرت جنبه دفاعی داشته و به جهت مقابله با تعدّی مشرکان و مخالفان توحید و شریعت اصلاحگر و مسلمانان بوده است. درعینحال او در دفاعش نیز از بهترین راهی که دفاع کنندگان میپیمودند استفاده کرده و نزدیکترین راه به صلح و صلاح را انتخاب مینمود.
حضرت صلیالله علیه وآله ابتدا موعظه میکرد و دعوت به صلح و صلاح مینمود و اگر آنان پیشنهاد صلح میدادند قبول میکرد و پیمان صلح را میپذیرفت، بااینکه میدانست که فرد پیروز و یاری شده، او است؛ و تنها با مراجعه به تاریخ و بررسی اسباب جنگها و غزوات به این مطلب پی خواهید برد».(2)
شهید مطهری میفرماید: «جهاد، فقط بهعنوان دفاع و درواقع مبارزه با یک نوع تجاوز است و میتواند مشروع باشد».(3) او در ردّ برداشتهای غلطی که از مفهوم جهاد شده، میگوید: «هدف اسلام از جهاد آن نیست که برخی از مغرضین گفتهاند که هدف اسلام اجباری است که هر کس کافر است باید شمشیر بالای سرش گرفت که یا اسلام اختیار کن یا کشته میشوی».(4)
بنابراین وصله خشونت ازنظر اخلاقی به پیامبر اکرم و امامان نمیچسبد.