۱۴۰۴/۰۱/۲۷ ۱۱:۳۲
پرسش:
زمان شکلگیری مسیحیت و به رسمیت شناختنش توسط امپراتوری روم، هنوز اسلام ظهور نکرده بود. بعد از ظهور اسلام و کشورگشاییهایش، فلسطین به دست مسلمانان اشغال شد و طبیعی است که سدههای بعد، مسیحیان بخواهند آن را از دست مسلمانان خارج کنند. از این منظر، جنگهای صلیبی، جنگ دفاعی است و مسیحیان میخواستند فلسطین اشغالی را آزاد کنند. آیا با این تحلیل موافقید؟
پاسخ:
در این مطلب، یک بیدقتی تاریخی و یک مغالطه وجود دارد که اگر اصلاح شود، پاسخ سؤال روشن خواهد شد. برای توضیح مطلب، به چند نکته باید توجه شود:
1 ـ برفرض که فلسطین اشغالشده باشد، بازهم جنگهای صلیبی را نمیتوان اینگونه توجیه کرد؛ زیرا اولاً همه مردم آن سرزمین مسیحی نبودند و در میانشان یهودی و پیروان دیگر ادیان هم بودهاند. ثانیاً آنکسی که قانوناً حق دارد سرزمینی را پس بگیرد، فقط همان فردی است که مالک آن بوده و یا وارثان او. پس اینکه مردم اروپا که هیچ قرابت و نسبتی با ساکنان فلسطین نداشتهاند، مدعی مالکیت بر آن منطقه شوند و بخواهند آن را تصرف کنند، توجیه منطقی و حقوقی ندارد.
2- اساساً بعد از اسلام، فلسطین به دست مسلمانان «اشغال» نشد، بلکه جان و کلیساها و صلیبهایشان در امان است تا به امانگاهشان برسند. زمیندارانى که پیش از کشته شدن فلان در آنجا بودهاند، هر کس از آنها که بخواهد، بماند و باید چون مردم ایلیا جزیه دهد و هر که خواهد با رومیان برود و هر که خواهد سوى زمین خود بازگردد و از آنها چیزى نگیرند تا وقت درو برسد…».(1)
همانطور که میبینید، در این عبارات بهوضوح تصریحشده است که وقتی مسلمانان بر فلسطین تسلط یافتند، مردم آن سرزمین را اخراج نکردند تا بعدها بخواهند به آنجا برگردند؛ و آنجا را اشغال (به معنای غصب زمین دیگران) نکردند تا بعدها مالکان اصلی بخواهند آن را پس بگیرند. این دقیقاً همان چیزی است که در ایران و دیگر سرزمینهای فتحشده نیز رخ داد. مردمِ مناطق فتحشده، ساکن سرزمین خود بودند، ولی اگر مسلمان نمیشدند، میبایست جزیه بپردازند.
البته ممکن است در تعابیر عرفی گفته شود «فلان سرزمین اشغال شد»؛ ولی این تعبیر دقیق نیست و منظور از آن، ورود اسلام به منطقه و حکومت مسلمانان در آنجا است و نه اخراج ساکنان اصلی آن سرزمین.