۱۴۰۴/۱۲/۱۳ ۲۳:۲۸
پرسش:
چرا اثر روزه در برخی افراد پایدار نیست؟
پرسش:
پاسخ:
پس از پایان ماه مبارک رمضان و فراغت از اعمال عبادی آن، در مواردی مشاهده میشود که آثار روحی و اخلاقی حاصل از روزهداری تداوم نمییابد. این پدیده -یعنی کاهش تدریجی تأثیرات معنوی ماه رمضان در زندگی برخی از روزهداران – این پرسش اساسی را برمیانگیزد که چرا برکات و تحولات ناشی از این فریضه الهی، برای برخی از روزهداران در طول سال پایدار نمیماند؟
در ادامه در قالب نکاتی به پاسخ این سؤال میپردازیم.
نکته اول: روزه بدون معنویت
روزه در بسیاری از موارد به یک عمل صوری و فیزیکی تقلیل مییابد که تنها شامل پرهیز از خوردن و آشامیدن است، درحالیکه روح اصلی روزه، کسب «تقوای عملی» و خودمهارگری در تمامی عرصههاست. قرآن کریم غایت روزه را رسیدن به تقوا معرفی میکند، (1) اما این هدف زمانی محقق میشود که روزه از حد یک منع غذایی فراتر رفته و تمامی وجود فرد را در بر گیرد. روایات متعددی، مانند حدیث امام صادق علیهالسلام که میفرماید:
«چون روزه گرفتی پس میباید گوش تو و چشمت و مویت و پوستت روزه بدارد،» (2) بر این امر تأکید دارد. اگر روزهدار تنها به امساک ظای ناپایداری، فقدان نگاه کلنگر و همهجانبه به حقیقت روزه است.
نکته دوم: بیتوجهی به تأثیر اجتماعی روزه
غفلت از بُعد اجتماعی و اخلاقی روزه، عامل مهم دیگری در ناپایداری آثار آن است. روزه تنها یک عبادت فردی نیست، بلکه دارای کارکردهای اجتماعی عمیقی مانند ایجاد همدلی با فقرا، تقویت انسجام اجتماعی، کاهش جرائم و ترویج فضایل اخلاقی است. امام صادق علیهالسلام یکی از حکمتهای وجوب روزه را این میداند که غنی خودش را در موقعیت برابر فقیر قرار میدهد و اندکی زیست فقیرانه را تجربه میکند.(4) اگر روزهدار این ابعاد را نادیده بگیرد و روزه را فقط در خلوت خود ببیند، یکی از ارکان اصلی ماندگاری تأثیرات آن را ازدست داده است. تأثیر اجتماعی روزه زمانی پایدار میماند که توجه به محرومان، نهفقط در ماه رمضان که به یک خصلت همیشگی تبدیل شود. هنگامیکه فرد پس از رمضان به روال سابق در تعاملات اجتماعی خود بازمیگردد، اثر همدلی و پاکی ناشی از روزه بهسرعت رنگ میبازد.