ذهنیتهای ما درباره دنیا و مسیر تاریخ اسیر دو پیشفرض غلط است؛ این را که این پیشفرضها از کجا آمده است، کاری نداریم؛ اما یکی از آنها ذهنیت «پیوستگی» برای امورات دنیاست و دیگری تصوّر سیطرۀ علّیت طبیعی!
جوان آنلاین: ذهنیتهای ما درباره دنیا و مسیر تاریخ، اسیر دو پیشفرض غلط است؛ این را که این پیشفرضها از کجا آمده است، کاری نداریم؛ اما یکی از آنها ذهنیت «پیوستگی» برای امورات دنیاست و دیگری تصوّر سیطرۀ علّیت طبیعی!
به گزارش تسنیم، در اولی تصور میکنیم که همه چیز به این نحوی که میبینیم بهنحو پیوسته جاری خواهد بود تا به مقصدی که قابل پیشبینی است برسد؛ و در دومی خیال میکنیم که حتماً چارچوب علّی و معلولی طبیعی، همه چیز را بر ما روشن خواهد کرد.
خیلیها این دو را پیشفرضهای علمی تصور میکنند؛ یعنی فکر میکنند که اگر بخواهیم به پدیدهها نگاه علمی داشته باشیم و خرافی نبینیم، لاجرم باید صرفاً به تجربه و تکامل و تداوم و علّیت طبیعی معتقد و در چارچوب آن اسیر باشیم وگرنه شبهعلم یا خرافه گفتهایم!
اما مسئله اینجاست که اینها از ابتدا هم پیشفرضهای مسلّم علمی نبوده، بلکه چارچوب ناتورالیسم است؛ حتی اگر هم بگوییم زمانی علم مساوی ناتورالیسم بود، امروز دیگر نیست. امروز غیر از آنکه فلسفه به چیزهای دیگری رسیده است و حتی اسطورۀ روش مدرن و دکارتی را برای رسیدن به حقیقت تمسخر می هرکدام قصهای داشتند!
همۀ اینها که شهید شدند، کنار ویژگیهای اختصاصیشان یک ویژگی مشترک دارند؛ آنها مخلصانه آنچه از کم و زیاد در چنته دارند برای خدا رو میکنند و کار میکنند و به محاسبات دودوتاچهارتای این دنیا چندان کاری ندارند؛ دکارتی فکر نمیکنند، دلی عمل میکنند؛ چارچوبهای اساسی خداوند را رعایت میکنند و خداوند همینها را میخواهد؛ خدا که از همه شقالقمر نمیخواهد! آنها که بیشتر اهل حساب و کتاب میشوند و رفتارشان را با خلق روزگار تنظیم میکنند، معمولاً نه این را مییابند و نه آن را. خدا به ما رحم کند؛ وَمَاأُبَرِّئُ نَفْسِی إِنَّ النَّفْسَ لَأَمَّارَةٌ بِالسُّوءِ إِلَّا مَا رَحِمَ رَبِّی.