
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از سرویس دین و اندیشه ایبنا، الهام عبادتی نوشت: در میان کتابهایی که طی سالهای اخیر برای معرفی تاریخ ادیان ایران منتشر شدهاند، «دینهای ایران باستان» اثر ریچارد فولتس به ترجمه امیر زمانی که به تازگی از سوی نشر نو منتشر شده جایگاهی ممتاز دارد. این کتاب نه صرفاً تاریخ زرتشتیگری و نه صرفاً پژوهشی درباره ایران باستان است، بلکه تلاشی برای بازسازی سیر شکلگیری جهان دینی ایرانی از اعماق پیشاتاریخ تا ظهور سنتهای تاریخی است. فولتس میکوشد نشان دهد که دین ایرانی را نمیتوان صرفاً با مطالعه اوستا یا عصر هخامنشی فهمید؛ بلکه باید به لایههایی بسیار کهنتر بازگشت، به زمانی که هنوز ایرانیان به معنای تاریخی آن وجود نداشتند و نیاکان آنان در پهنه استپهای اوراسیا زندگی میکردند.
«دینهای ایران باستان» اثری است که میکوشد تاریخ دین ایرانی را از محدوده شناختهشده زرتشتیگری فراتر ببرد و آن را در افقی چند هزار ساله و اوراسیایی قرار دهد. ارزش اصلی کتاب در این است که خواننده را با این واقعیت روبهرو میکند که بسیاری از عناصر فرهنگ ایرانی، از اسطورهها و آیینها گرفته تا مفاهیم مربوط به نظم، قهرمانی و آخرالزمان، حاصل فرایندی طولانی از مهاجرت، اختلاط فرهنگی و تحول تاریخیاند.
فولتس در این کتاب گذشته ایران را نه بهعنوان میراثی ایستا و مقدس، بلکه بهمثابه محصول تعامل اقوام، زبانها و جهانبینیهای گوناگون بازسازی میکند. برای مخاطب امروز، که اغلب میان روایتهای ملیگرایانه و روایتهای ضدتاریخی سرگردان است، این کتاب فرصتی ارزشمند برای آشنایی با پیچیدگی واقعی ریشههای فرهنگی ایران فراهم میآورد. چنین رویکردی مهمترین دلیل اهمیت این اثر در فضای فکری و فرهنگی امروز ایران است.
216216
