۰۸:۳۰ – ۲۱ تير ۱۴۰۵
مسجد گوهرشاد در تیرماه ۱۳۱۴، صحنه سرکوب خونین معترضانی شد که در اعتراض به سیاستهای رضاشاه گرد هم آمده بودند.
باشگاه خبرنگاران جوان – مسجد گوهرشاد، یکی از مهمترین بناهای مذهبی ایران که قرنها پیش به دستور گوهرشاد بیگم، همسر شاهرخ تیموری، در جوار حرم مطهر امام رضا (ع) بنا شد، در تاریخ معاصر تنها بهعنوان یک شاهکار معماری شناخته نمیشود؛ این مسجد در تیرماه ۱۳۱۴ به صحنه یکی از خونینترین اعتراضهای مردمی دوران پهلوی اول تبدیل شد؛ اعتراضی که با شلیک گلوله پایان یافت، اما روایت آن هرگز از حافظه تاریخی ایرانیان پاک نشد.
برای درک چرایی وقوع این حادثه، باید به سیاستهای نوسازی رضاشاه در دهه ۱۳۱۰ بازگشت؛ سیاستهایی که با هدف یکسانسار برخی شهرها با مقاومت جدی روبهرو نشد، اما در مشهد، به دلیل جایگاه مذهبی و نفوذ روحانیت، واکنشهای گستردهای را برانگیخت.
در همان روزها، درباره نحوه اجرای این دستور در خراسان نیز اختلاف نظر وجود داشت. فتحالله پاکروان، استاندار خراسان، معتقد بود دولت باید بدون عقبنشینی و حتی با استفاده از زور، مردم را به پذیرش کلاه شاپو وادار کند. در مقابل، محمدولی اسدی، نایبالتولیه آستان قدس رضوی، با توجه به فضای مذهبی مشهد، هشدار میداد که اجرای اجباری این سیاست میتواند به ناآرامی و خونریزی منجر شود و پیشنهاد میکرد دستکم در خراسان این دستور با انعطاف بیشتری اجرا شود.