1405/03/04-08:15
محمدمهدی سیدناصری گفت: برگزاری نمایشگاه کتاب مجازی توسط ایران در بحبوحه آتشبس ناپایدار یک «بیانیه تمدنی» از تابآوری فرهنگی ایرانیان به جهان است.
محمدمهدی سیدناصری؛ حقوقدان و پژوهشگر حقوق بینالملل کودکان به ستاد خبری هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران گفت: برگزاری نمایشگاه کتاب در شرایط کنونی پیامهای عمیقی دربر دارد. برای درک این رخداد باید به لایههای عمیقتری از تابآوری فرهنگی توجه کرد. نمایشگاه مجازی کتاب در زمان آتشبس ناپایدار، نشان میدهد فرهنگ در ایران بخشی از زندگی روزمره و روش بقا است. جامعهای که در شرایط ناامنی، همچنان به کتاب و گفتوگو پایبند میماند، هویت خود را از راه فرهنگ تعریف میکند. این تابآوری از جنس «مقاومت فعال فرهنگی» است و پیام آن به جهان این است که ایران حتی در دشوارترین شرایط، خود را از مسیر فرهنگ معرفی میکند.
وی با اشاره به نقش نمایشگاه کتاب در بازآفرینی زندگی فرهنگی پس از بحران بیان کرد: آنچه امروز رخ میدهد، نه بازگشت به وضعیت پیشین است و نه فقط حفظ وضع عادی، بلکه نوعی «بازآفرینی زندگی فرهنگی» در شرایط جدید است. نمایشگاه کتاب به یک «فضای میانی» میان بحران و زندگی، میان فقدان و امید تبدیل میشود و به جامعه کمک میکند تا از حالت رکود عاطفی خارج شده و به جریان معنا و گفتوگو متصل شود. این رویداد را میتوان یک «کنش احیای اجتماعی» نامید که در آن فرهنگ نقش درمانگر را بازی میکند.
این پژوهشگر در ادامه درباره تفاوت مواجهه حضوری و مجازی در نمایشگاه کتاب گفت: مواجهه میان نویسنده و مخاطب یک تجربه چندلایه است. در فضای مجازی، «حضور فیزیکی» و ارتباط عاطفی لحظهای تا حدی کمتر میشود، اما در مقابل «گسترش دسترسی» و «امکان ادامه ارتباط» فراهم میآید. مخاطبانی که شاید هیچ وقت امکان حضور فیزیکی نداشتند، حالا میتوانند مشارکت کنند. بنابراین با یک «تغییر در شیوه مواجهه» از یک تجربه حسی-مکانی به یک تجربه شناختی-شبکهای روبرو هستیم.
سیدناصری در پاسخ به این پرسش که مردم در شرایط روحی خاص به چه نوع آثاری نیاز دارند، توضیح داد: جامعه به دو دسته نیاز همزمان دارد: هم به «پناهگاههای موقت» برای فراموشی و بازیابی آرامش نیاز است، هم به آثاری برای «فهم عمیقتر و بازنمایی تجربه زیسته». بهترین آثار در این دوره، آثاری هستند که این دو کاربرد را با خلاقیت ترکیب میکنند. یعنی در همان زمان که فرصت آرامش میدهند، مخاطب را به تأمل و درک عمیقتر دعوت میکنند. ادبیات در شرایط بحران، پلی میان رنج و معنا است.