1405/03/05-08:17
نمایشگاه کتاب تهران در ایران همواره به عنوان بزرگترین رویداد فرهنگی حوزه نشر شناخته میشود. وقتی در چارچوب همین رویداد معتبر، بخشی به نام «ناشران دیجیتال» تعریف شده و ذیل آن و کتابهای الکترونیکی با سرفصل و نشان مشخص ارائه میشوند، تحولات اساسی رخ میدهد.
به گزارش ستاد خبری هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران، صنعت نشر در ایران، مانند بسیاری از کشورهای در حال توسعه، در دهه اخیر با دو پدیده همزمان روبهرو شده است: نخست، کاهش نسبی سرانه مطالعه در برخی اقشار و دوم، رشد خیرهکننده دسترسی به محتوای دیجیتال. این میان، کتاب دیجیتال (ebook) همواره در هالهای از ابهام قرار داشته است. از یک سو، فناوریهای نوین خواندن را آسانتر و ارزانتر کردهاند و از سوی دیگر، فرهنگ پرداخت برای نسخه الکترونیک کتاب در ایران شکل نگرفته است. هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران، با حضور فعال ناشران کتابهای دیجیتال و عرضه قانونی نسخههای الکترونیکی در فرمتهای گوناگون، فرصتی بینظیر برای بازتعریف این رابطه فراهم کرده است. سحر شهامترزم (ویراستار) در یادداشتی تلاش کرده تا با نگاهی تئوریک و مستدل نشان دهد چرا فرهنگسازی برای خرید قانونی کتاب دیجیتال ضرورتی انکارناپذیر برای آینده صنعت نشر ایران است.
واکاوی مسئله؛ دانلود غیرقانونی به مثابه هنجار
برای درک ضرورت فرهنگسازی، نخست باید ماهیت مسئله را به درستی تحلیل کنیم. در ایران، دانلود فایلهای پیدیاف غیرقانونی کتاب در سالهای اخیر به رفتاری عادی و هنجار تبدیل شده است. بسیاری از کاربران بدون آنکه کوچکترین احساس گناهی داشته باشند، آخرین آثار پرفروش را از کانالهای تلگرامی، وبسایتهای اشتراک فایل یا کتابخانههای آنلاین غیرمجاز دریافت میکنند. این پدیده ریشه در چند عامل مهم دارد:
دسترسی آسان و رایگان: وقتی یک فایل دیجیتال با چند کلیک و بدون هیچ هزینهای به دست میآید، انگیزه پرداخت پول به شدت کاهش مییابد. اقتصاد رفتاری نشان میدهد که انسانها ذاتاً تمایل دارند از کالاهای عمومی یا نیمهعمومی به صورت رایگان استفاده کنند، مگر آنکه موانع اخلاقی یا قانونی محکمی جلوی آنها باشد.