نگاهی به کتاب «خیزش ایران؛ بقا و آینده جمهوری اسلامی»؛
سیاست خارجی جهادی یا اجتهادی؟
سیکل در این کتاب به این سوال پاسخ میدهد که به راستی جمهوری اسلامی چگونه توانسته در چهار دهه اخیر پس از درگیری و تنش داخلی و خارجی سرپا بایستد؟ او معتقد است که جمهوری اسلامی، نظام سیاسی منحصربهفرد و چند بعدی است که توانسته ایدئولوژی انقلابی (به ویژه شیعهگرایی و ضدیت با غرب) را با عملگرایی (پراگماتیسم) ترکیب کند
سرویس دین و اندیشه خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)- شهاب دلیلی، پژوهشگر علوم سیاسی؛ با خروج ترامپ از برجام و آغاز فشار حداکثری به ایران، سلسله اتفاقاتی در سطح منطقه خاورمیانه و بینالملل رقم خورد؛ از حملات به نفتکشها در بندر فجیره (مه و ژوئن ۲۰۱۹) و سرنگونی پهپاد آمریکایی توسط نیروهای ایرانی (ژوئن ۲۰۱۹) تا توقیف نفتکش بریتانیایی توسط ایران در تنگشهای داخلی مانند اعتراضات مردمی، مشکلات اقتصادی، تحریمها و همچنین چالشهای خارجی مثل جنگها، تحریمهای غرب و تنشهای منطقهای سربلند بیرون بیاید و تابآوری خود را افزایش دهد. سیکل این ترکیب را با مفهومی به نام «جهادی ـ اجتهادی» (jihadi-ijtihadi) توصیف میکند. به عقیده او جنبه جهادی (combative) بر مولفههای اسلامی و مبارزه با دشمنان خارجی و جنبه اجتهادی (reformist/pragmatic) انعطافپذیر و قائل به اصلاحات و سیاستهای عملی برای بقا است. به بیان سیکل سیاست دوگانه جهادی ـ اجتهادی در ساختار سیاسی ایران و از آن جمله در سیاست خارجی ایران تجلی رهبر و رئیس جمهور (و مجلس) است. تعادلی پویا و دینامیک میان این دو جنبه برقرار است، به طوری که گاه سیاست خارجی و داخلی ایران به سمت جهادی و گاه به سمت اجتهادی تمایل بیشتری پیدا میکنند تا بتواند مخاطرات پیشرو را پشت سر بگذارد. به زبان سادهتر سیاست و تصمیمگیری در ایران ترکیبی تقابلی – تعاملی پیدا کرده است.
[۱] – Amin Saikal (۲۰۲۰) Iran Rising: The Survival and Future of the Islamic Republic. Princeton University Press.