شنبه 1405/04/20 ساعت 15:44
.webp)
نورنیوز – گروه فرهنگی: برای سالها، نگرانی اصلی نظامهای آموزشی کاهش سرانه مطالعه بود؛ اما اکنون مسئله از «کم خواندن» فراتر رفته و به «ناتوانی در خواندن متنهای پیچیده» رسیده است. گزارش تازه مؤسسه آموزشی رنسانس (Renaissance) از بریتانیا و ایرلند، تصویری نگرانکننده از وضعیت نسل نوجوان ارائه میدهد؛ نسلی که بخش قابل توجهی از آن، بهویژه پسران، حتی در سالهای پایانی دبیرستان همچنان کتابهایی در سطح دبستان را میخوانند و از مواجهه با آثار دشوارتر فاصله گرفتهاند.
این مطالعه که بر پایه بیش از ۲۳ میلیون آزمون مطالعه نزدیک به یک میلیون و صد هزار دانشآموز در سال تحصیلی ۲۰۲۵-۲۰۲۴ انجام شده، نشان میدهد بیشتر پسران ۱۱ تا ۱۴ سال هنوز مجموعه کتابهای ساده و تصویری مانند «خاطرات یک بچه چلمن» را ترجیح میدهند؛ آثاری که برای گروههای سنی پایینتر نوشته شدهاند. حتی در گروه سنی ۱۳ تا ۱۶ سال نیز بخش قابل توجهی از محبرو میشوند.
این گزارش برای کشورهایی مانند ایران نیز حامل پیام مهمی است. اگرچه شرایط فرهنگی و آموزشی متفاوت است، اما نوجوانان ایرانی نیز با همان زیستبوم دیجیتال جهانی زندگی میکنند؛ همان شبکههای اجتماعی، همان ویدئوهای کوتاه و اکنون همان ابزارهای هوش مصنوعی. بنابراین، چالش کتابخوانی دیگر صرفاً مسئلهای فرهنگی نیست، بلکه به یکی از مهمترین موضوعات سیاستگذاری آموزشی در عصر هوش مصنوعی تبدیل شده است.
پرسش اصلی دیگر این نیست که آیا هوش مصنوعی جای کتاب را خواهد گرفت یا نه؛ بلکه این است که آیا نظام آموزشی خواهد توانست هوش مصنوعی را به پلی برای رسیدن به کتاب تبدیل کند یا اجازه خواهد داد کتاب به قربانی هوش مصنوعی بدل شود. آینده سواد، بیش از آنکه به قدرت فناوری وابسته باشد، به نحوه مدیریت این فناوری در مدرسه، خانواده و جامعه بستگی خواهد داشت.