فراتر از همه این مسائل، پرسشی عمیقتر نیز وجود دارد. اگر نسل آینده بخش مهمی از ارتباطات خود را با سامانههای غیرانسانی تجربه کند، چه بر سر فضیلتهایی مانند همدلی، شفقت، مسئولیتپذیری و نوعدوستی خواهد آمد؟ این فضیلتها در دل رابطه میان انسانها شکل میگیرند. کودک زمانی معنای همدلی را درک میکند که رنج دیگری را احساس کند.
به گزارش سرویس فرهنگی تابناک، تاریخ حقوق کودک را میتوان تاریخ گسترش تدریجی فهم بشر از نیازهای واقعی کودکان دانست. در گذشته، دغدغه اصلی حمایت از کودکان در برابر مرگ، بیماری، گرسنگی و استثمار بود. سپس توجه به آموزش، سلامت روان، مشارکت اجتماعی و حمایت در برابر خشونت در کانون سیاستگذاریها قرار گرفت. اما تحولات فناورانه دهه اخیر، بهویژه ظهور سامانههای هوشمندی که قادرند با انسان گفتوگو کنند، به پرسشی کاملاً جدید دامن زده است؛ پرسشی که شاید تا چند سال پیش حتی تصور آن نیز دشوار بود.
اگر بخشی از فرایند یادگیری، مشورت، دریافت اطلاعات و حتی گفتوگوهای روزمره کودکان با موجودیتی غیرانسانی انجام شود، چه کسی در شکلگیری ارزشها، باورتعادل برقرار کند، فناوری به ابزاری برای شکوفایی انسان تبدیل خواهد شد. اما اگر این تعادل از میان برود، ممکن است نسلی پرورش یابد که به اطلاعات بیسابقهای دسترسی دارد، اما در فهم ارزشهای انسانی با چالشهای جدی روبهرو است. از همین رو، حق کودک بر رشد اخلاقی را باید یکی از مهمترین حقوق نوظهور عصر جدید دانست؛ حقی که پاسداری از آن، در واقع پاسداری از آینده انسانیت است.
محمدمهدی سیدناصری؛ حقوقدان و پژوهشگر حقوق بینالملل کودکان