به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، چند روز مانده به آغاز محرم، شهرها و روستاهای ایران سیاهپوش میشوند و تکایا، حسینیهها و هیئتهای عزاداری برای برگزاری مراسم آماده میشوند. امروز نورافکنها و چراغهای برقی، روشنایی مجالس سوگواری را تأمین میکنند، اما تا پیش از ورود برق، شبهای محرم با نور مشعلها، چراغهای نفتی، فانوسها، شمعدانها و چلچراغهای فلزی روشن میشد؛ اشیائی که افزون بر کارکرد روشنایی، بخشی از هنر و صنایع دستی ایران را به نمایش میگذاشت.
بنابر روایت ایسنا، در ایران قدیم روشنایی تنها یک نیاز کاربردی نبود. نور شمعها و مشعلها بخشی از فضای معنوی مراسم را شکل میداد و انعکاس آن بر کتیبهها، علمها و پارچههای سیاه، جلوهای ویژه به مجالس عزاداری میبخشید. از همین رو، چراغها و ابزار روشنایی به تدریج جایگاهی فراتر از یک وسیله ساده پیدا کردند و به بخشی از فرهنگ مادی آیینهای محرم تبدیل شدند.
با رونق تکایا و حسینیهها، بهویژه در دوره قاجار، استفاده از انواع چراغها و چلچراغهای فلزی نیز گسترش یافت. تکیه دولت تهران که یکیارند، اما همچنان بخشی از حافظه تاریخی عزاداری ایرانیان به شمار میروند. این اشیا، رد پای هنر فلزکاران، مسگران، قلمزنان و صنعتگرانی را بر خود دارند که هنرشان را در خدمت آیینهای مذهبی قرار داده بودند.
امروز هنگامی که نور پروژکتورها و چراغهای مدرن، شبهای محرم را روشن میکند، کمتر کسی به روزگاری میاندیشد که شعلههای مشعلها و انعکاس نور شمعها بر بدنه شمعدانها و چلچراغهای فلزی، بخشی از هویت بصری عزاداری ایرانیان را شکل میداد؛ میراثی کمتر دیدهشده که در پس روشنایی شبهای سوگواری، هنر فلزکاران و باورهای مذهبی را در هم آمیخته و امروز نیز رد پای آن در تکایا، حسینیهها و مجموعههای تاریخی کشور باقی مانده است.