به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، حجت الاسلام محمد عشایری منفرد، عضو هیئت علمی جامعه المصطفی (ص) العالمیه: در نهجالبلاغه «تأثیر حضور مردمی بر تصمیمگیری امام مسلمین» در سه نوع، صورتبندی شده است:
حضور برای نصرت امام
بنابر روایت مهر، نوع اول در آنجا بود که «جامعهی خلافتزدهی پس از پیامبر»، پر از سیری شکمبارگان و گرسنگی گرسنگان شده بود و بازگرداندن این «جامعهی پر از ظلم» به تنظیمات عصر نبوت، هرچند آرزو و مأموریت امیرالمؤمنین بود اما آنقدر دشوار یا غیرممکن بود که حضرت، در ابتدا حاضر به قبول این کار نبودند (دَعُونِی وَ الْتَمِسُوا غَیْرِی). در این عرصه مردم، در شهر حاضر شدند ولی نوع کنشگری آنها از سنخ «نصرت» بود. این «نصرت» مردمی چنان اثرگذار بود که «حجت» را بر امام تمام کرد (لَوْ لاَ حُضُورُ اَلْحَاضِرِ وَ قِیَامُ اَلْحُجَّةِ بِوُجُودِ اَلنَّاصِر…) و موجب شد که حضرت تن به اتخاذ این تصمیم دشوار (بازگرداندن جامعه از تنظیمات خلفا به تنظیمات عصر نبوت) بدهد.
حضور اما برای امر و نهی امام
سومین نوع، در جایی است که مردم حضور خیابانی دارند اما حضورشان نه از سنخ نصرت است و نه از سنخ عصیان و خذلان است بلکه در صحنه حاضر میشوند تا امام خود را امر و نهی کنند! (لَقَدْ کُنْتُ أَمْسِ أَمِیراً فَأَصْبَحْتُ اَلْیَوْمَ مَأْمُوراً وَ کُنْتُ أَمْسِ نَاهِیاً فَأَصْبَحْتُ اَلْیَوْمَ مَنْهِیّاً)! چنانکه در صفین نیز مردم، حاضر بودند اما به جای فرمانپذیری از امیرالمؤمنین به ایشان فرمان میدادند! (أَ لَمْ تَقُولُوا عِنْدَ رَفْعِهِمُ اَلْمَصَاحِفَ حِیلَةً وَ غِیلَةً وَ مَکْراً وَ خَدِیعَةً: إِخْوَانُنَا وَ أَهْلُ دَعْوَتِنَا اِسْتَقَالُونَا؟»