قناتهای ایران که با نام ایرانی «کاریز» و به شاهکار مهندسی ایران باستان معروفند، به دلیل گسترش خشکسالی، افزایش تعداد چاههای عمیق مجاز و غیرمجاز، نگهداشت نامناسب و توسعه ساخت و ساز در مسیر قنوات، با تهدید مرگ و نابودی مواجه شدهاند.
به گزارش اعتماد، قنات که معبر آبی حفر شده در زیر زمین است تا آبهای جمعآوری شده از بارش را از مظهر و خروجی به سطح زمین برساند، عمری تا بیش از ۳ هزار سال در ایران دارد و گفته میشود که پیشینه احداث اولین قنوات در ایران به قبل از دوره هخامنشیان میرسد. این شیوه جمعآوری، نگهداشت و برداشت آبهای سطحی برای آبیاری باغات و مزارع کشاورزی و شرب در سکونتگاههای پیرامونی، ابداع ایرانیان بوده و هنوز هم چند رشته قنات زنده در شهرهایی همچون یزد و گناباد و کاشان و تهران، مصارف شرب دارند.
اهمیت تاریخی کاریز ایرانی به اندازهای بوده که تیر ۱۳۹۵ و در چهلمین جلسه کمیته میراث جهانی یونسکو، پرونده قناتهای ایران شامل ۱۱ قنات زنده در استانهای خراسان، یزد، کرمان، اصفهان و مرکزی که قدمتشان به دوره هخامنشیان تا قاجار میرسید، در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.
قناتهای قصبه گناباد (عمیقترین و پرآبترین قنات ایران با قدمت بیش از ۲۵۰۰ سال)، بلده فردوس (با قدمت ۲۰۰۰ ساله)، باغ زارچ حسنآباد یزد (طولانیترین قنات ایران با قدمت بیش از ۲۵۰۰ سال)، حسنآباد مهریز (با قدمت ۷۰۰ ساله)، گوهرریز جوپار کرمان (با قدمت ۷۵۰ساله از دوره صفوی)، اکبرآباد و const selectedItem = newsList[randomIndex];
if (!selectedItem || typeof selectedItem.id === ‘undefined’) {
return;
}
const safeId = encodeURIComponent(selectedItem.id);
container.style.display = ‘flex’;
linkEl.href = `/fa/news/${safeId}`;
})();