به گزارش خبرنگار فرهنگی تابناک، برای مدتهای بسیار چه در تاریخنویسی روسیه و چه تاریخنویسی دیگرکشورها، اینفرض پذیرفته شده بود که نیروهای سپاه امپراتوری ساسانی در سدههای سوم تا هفتم میلادی، فقط از راه خشکی تشکیل میشدند که سواران، پیادهها و رستههای فیلسوار بودند. اما ولادیمیر آلکسی پویچ دمیترییف تاریخنگار روس که از پیشگامان تاریخنگاری نظامی در روسیه است، سال ۲۰۱۹ کتابی نوشت که درباره نگاه به جنگ ساسانیان، اصلاحاتی اساسی را شامل میشود. اینپژوهشگر روس در کتابش نشان داد ایران عصر ساسانی، کنار رستههای خشکیرو، ناوگان جنگی دریایی هم داشته است. کتاب مورد اشاره «ناوگان جنگی ساسانیان؛ افسانه یا واقعیت؟» نام دارد که ترجمه محسن شجاعی از آن، روزهای پایانی سال ۱۴۰۳ توسط نشر مرکز منتشر شد.
دمیترییف میگوید در طول ۲۰۰ سال بررسی تاریخ ایران عهد ساسانی، پژوهشگرانی که به نحوی به مسائل تاریخ نظامی پرداختهاند، هیچ توجهی به اخبار موجود در منابع مکتوب نکردهاند که شاهد وجود ناوگان جنگی ساسانیان بودهاند. تنها از اندکی قبل گاه به گاه در نوشتههای علمی ایناندیشه را بیان کردهاند که ایرانیان، طبق شواهد و مدارک، نهتنها رسته سواره و پیاده و فیلسوار داشتهاند، بلکه کشتیهای جنگی هم در اختیار داشتهاند. ایلکا سیوانه کارشناس فنلاندی در یکی از نوشتههای خود گلایه کرده که تاریخیه هنگام تصرف آن به دست ایرانیان «هم سپاهیان و هم ناوگان رومی [تاکید از نویسنده است] به کل نابود شدند»، باید یک بزرگنمایی به شمار آورد که دلیل آن تاکید بر ابعاد صدمات وارد بر بیزانس بوده که در معرض تجاوز ایران قرار گرفته بود. جالب آن است که اینتاریخنگار ایرانیان را «قوم عمالیق» مینامد و بدینگونه آشکارا رویدادهای مورد توصیف خود را همگون با مضامین کتاب مقدس نشان میدهد که در آن از یورش قوم عمالیق به یهودیان حکایت شده که تحت امر موسی بودهاند و کمی پیش از آن از مصر بیرون آمده بودند. تصرف جزیره رودس و شماری دیگر از جزیرههای دریای مدیترانه به دست ایرانیان که تقریبا همزمان با اینرویدادها رخ داده بود، نشانگر آن است که در واقع ناوگان بیزانس به احتمال بسیار نابود نشده بوده است، بلکه آن را ایرانیان برای جابهجایی سپاهیان خود به کار گرفته بودند.
کتاب «ناوگان جنگی ساسانیان؛ افسانه یا واقعیت» با ۱۲۸ صفحه مصور، شمارگان هزار نسخه و قیمت ۱۶۰ هزار تومان منتشر شده است.