دنیای هراسناک هایک

میثم مهرپور؛ پژوهشگر علم اقتصاد- فردریش فون هایک و جان مینارد کینز را شاید بتوان دو نام پرآوازه در اقتصاد یک‌صد سال اخیر دنیا دانست؛ دو نامی که در دهه‌های گذشته به دوگانه‌ای جذاب و خودساخته از سوی حامیان اقتصاد متعارف در دنیا بدل شده‌اند؛ دوگانه‌ای که اصطلاحاً میان طیف نئولیبرال‌ها و سوسیال‌دموکرات‌ها ایجاد شده است، به‌نحوی‌که تمام اقتصاد امروز غرب -چه در آمریکا و چه در اروپا- بر پایۀ کشمکش میان افکار و اندیشه‌های این دو نام (هایک و کینز) شکل گرفته است.

هرگاه صحبت از بازار آزاد و عدم دخالت دولت می‌شود، هایک سر برآورده و هرگاه صحبت از نیاز به دخالت دولت می‌شود، کینز به میدان می‌آید؛ ازاین‌رو، شاید نتوان در غرب، هایک و کینز را به‌صورت مستقل و مجزا از هم نقد کرد، موضوعی که حتی در میان عمدۀ اقتصاددانان ایرانی نیز دیده می‌شود؛ چنانچه عموماً موافقان کینز، منتقدان هایک و موافقان هایک، منتقدان کینز هستند.

این دو نگاه از چنان نقش و جایگاهی در اقتصاد متعارف دنیا برخوردارند که برخی می‌گویند مفهوم سوسیالیسم در اقتصاد غرب عملاً وجود خارجی نداشته و عباراتی چون سوسیال‌دموکرات یک مغلطه است. اقتصاد غرب یا هایکی یا کینزی و یا ملغمه‌ای از هر دو نگاه است.

همیشه پای دولت در میان است

هایک مدعی بود اگر می‌خواهیم بدانیم چرا اقتصادها سقوط می‌کنند، باید علت آن را در گذشتۀ این اقتصادها جست‌وجو کرد؛ جست‌وجویی که بdomIndex = Math.floor(Math.random() * newsList.length);
const selectedItem = newsList[randomIndex];
if (!selectedItem || typeof selectedItem.id === ‘undefined’) {
return;
}
const safeId = encodeURIComponent(selectedItem.id);
container.style.display = ‘flex’;
linkEl.href = `/fa/news/${safeId}`;
})();