به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، «یحیی بن اکثم» بزرگترین دانشمند اهل سنت و مهمترین قاضی عصر مامون در بصره بود. وی در احتجاج با امام هشتم علیهالسلام شکست خورد. همچنین در حضور مامون، در مناظره با امام جواد علیهالسلام نیز مغلوب گردید و هر دو یقین کردند که علم و سیادت از مختصات خاندان علوی است. گرچه «یحیی بن اکثم» متوجه شده بود که علم امام، هرگز با علم بشر عادی قابل مقایسه نیست، لکن چون شکستهای سابق او موجب خفّت و کسر شأن او شده بود، همواره سعی میکرد تا روزی انتقام شکستهای سابق خود را از امام بعدی بگیرد. پس از شهادت امام جواد علیهالسلام در مجلسی حضرت هادی علیهالسلام را ملاقات کرد و سوالات لاینحل خود را بدین شرح از آن حضرت پرسید، بلکه بتواند حضرت را در مناظره علمی شکست دهد. اما حضرت به تمام سوالات او پاسخ داد.
بنابر روایت حوزه، اما سوالات او بدین شرح بود:
سوال اول:
در مورد آیه شریفه «قالَ الَّذِی عِنْدَهُ عِلْمٌ مِنَ الْکِتابِ أَنَا آتِیکَ بِهِ قَبْلَ أَنْ یَرْتَدَّ إِلَیْکng>علت آشکارا خواندن قرائت در فریضه صبح و آهسته خواندن آن در نماز ظهر و عصر چیست با اینکه هر دو جز صلاه یومیه هستند؟
حضرت جواب داد: از آنجا که موقع نماز صبح هوا تاریک است و کسی نمازگذار را نمیبیند، حکم شد که بلند بخواند و نماز ظهرین را که همه میبینند آهسته خواندن آن ارجح است.در اینجا سوالات یحیی بن أکثم خاتمه یافت و او به جواب آنها رسید و به عظمت علمی حضرت هادی(علیهالسلام) اعتراف کرد. برخی از مورخین معتقدند که یحیی ابتدا این سوالات را از «موسی مبرقع» فرزند امام جواد(علیهالسلام) پرسید و چون موسی نتوانست پاسخ بگوید، به او گفت: برو از برادرت علی النقی(علیهالسلام) سوال کن و جوابها را برای من بیاور.۱
پینوشت:
۱. بحارالانوار، ج۵۰، ۱۶۲.